تدوین و ارزیابی الگوی بازآفرینی بافت‌های فرسوده شهری با بهر‌ه‌گیری از تلفیق روش گراندد تئوری و معادلات ساختاری (مطالعه موردی: شهر سقز)

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه فرهنگیان تهران، دانشگاه شهید چمران

2 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

3 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/jget.2025.514622.1619
چکیده

بافت‌های فرسوده شهری به‌عنوان بافت‌های آسیب‌پذیر در مقابله با مخاطرات شناخته‌شده‌اند که در مقایسه با دیگر پهنه‌های شهری از توسعه کمتری بهره برده‌اند و یکی از اقداماتی که می‌تواند در کاهش آسیب‌پذیری بافت‌های فرسوده در مقابل مخاطرات مؤثر باشد، بازآفرینی شهرها است. هدف: هدف این پژوهش تدوین و ارزیابی الگوی بازآفرینی بافت‌های فرسوده شهر سقز است. روش شناسی: الگوی حاکم بر پژوهش، از نظر روش ترکیبی و به صورت آمیخته بوده، ماهیت تحقیق به صورت اکتشافی و به لحاظ نوع داده، کیفی- کمی بوده است. بدین منظور، در تحقیق حاضر برای شناسایی و استخراج کدها و استنتاج گروه‌ها از روش کیفی گراندد تئوری استفاده شد و سپس از مدل‌سازی معادلات ساختاری برای ارزیابی الگوی تدوین‌شده استفاده گردید.قلمرو جغرافیایی: قلمرو این پژوهش، شهر سقز دومین شهر بزرگ استان کردستان در فاصله 180 کیلومتری از مرکز استان و بر سر سه‌راهی سنندج- بوکان و بانه واقع‌شده است.این شهر به لحاظ موقعیت جغرافیایی در 33درجه و 44 دقیقه تا 35 درجه و 34 دقیقۀ عرض شمالی و 45 درجه و 34 دقیقه تا 47 درجه و 16 دقیقۀ طول شرقی واقع‌شده است.یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان داده است که 308 کد باز شناسایی و بعد از حذف کدهای تکراری و طبقه‌بندی آن‌ها 116 کد مفهومی، 24 کد محوری و 7 کد انتخابی حاصل‌شده‌اند و سپس کدهای انتخابی در 6 بعد ( علی، محوری، مداخله‌گر، زمینه‌ای، راهبردی، پیامد) طبقه‌بندی شدند که درنهایت ارزیابی الگوی تدوین‌شده نشان‌دهندۀ سطح ایدئال بوده است به‌طوری‌که مقدار برازش مربوط به ضریب تعیین R2 برای متغیرهای وابسته در سطح مطلوب و بیش از 74/0 درصد بوده‌اند و برازش پیش‌بینی(‌Q2) نیز بیش از 52/0 درصد بوده است و مقدار برازش کلی GOF مدل نیز با مقدار 75/0 تائید کننده سطح رابطه مدل بوده استنتیجه‌گیری: در الگوی تدوین‌شده در مرتبه اول بر عدالت فضایی و در نظر گرفتن خودکفایی مناطق توجه شده است که تحقق این امر خود نیازمند توجه و در نظر گرفتن رویکرد آینده‌نگاری توسط مدیران و برنامه‌ریزان شهری می‌باشد که خود مستلزم شناسایی عوامل مؤثر در آینده بافت-های فرسوده و آمادگی لازم در جهت رویارویی با مسائل و مشکلات احتمالی پیشرو می‌باشد.