برنامهریزی راهبردی و ارائه راهبردهای مدیریتی در توسعه اکوتوریسم نواحی ساحلی-دریایی
نویسندگان
1 استادیار گروه محیط زیست، دانشگاه لرستان، دانشکده منابع طبیعی، خرم آباد، ایران.
2 استادگروه محیط زیست، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، ایران
doi
10.22034/jget.2024.484835.1583چکیده
مقدمه: نواحی ساحلی-دریایی کشور از پتانسیل بالایی برای توسعه فعالیتهای گردشگری و اکوتوریسم برخوردار میباشند که رسالت اصلی این نواحی حفظ محیط زیست و توسعه اکوتوریسم پایدار مبتنی بر اهداف حفاظتی و توسعهای میباشد. سواحل بهعنوان فضایی مطلوب برای گردشگری، از سدههای پیش مورد توجه گردشگران بوده است و یکی از بخشهای صنعت جهانی گردشگری در حال رشد و توسعه بهشمار میرود. هدف پژوهش: در مطالعه حاضر، با هدف توسعه اکوتوریسم در مناطق ساحلی-دریایی ایران به برنامهریزی راهبردی و اولویتبندی راهبردهای توسعه اکوتوریسم پایدار در این نواحی پرداخته شد.روششناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، تحلیلی-اکتشافی است. گردآوری اطلاعات براساس مطالعات نظری و سوابق موجود انجام شد. جامعه آماری 25 نفر بوده که مطابق با جدول مورگان هماهنگ و متناسب است. از کارشناسان و متخصصان خواسته شد تا با توجه به اهمیت عوامل راهبردی در قالب طیف لیکرت، به هر یک امتیازی بین 1 تا 5 (با درجه اهمیت خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم) اختصاص دهند. روایی پرسشنامهها به روش صوری مورد بررسی قرار گرفت و پایایی آن نیز با آزمون-بازآزمون بر روی مشارکتکنندگان در تکمیل پرسشنامهها انجام شد. همچنین بهمنظور برنامهیزی راهبردی و ارائه راهبردهای مدیریتی در این مناطق، با استفاده از مدل SWOT-PESTLE به تهیه ماتریس ارزیابی درونی و بیرونی پرداخته شد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو پژوهش شامل مناطق ساحلی-دریایی ایران میباشد.نتایج و بحث: عوامل درونی (قوتها و ضعفها) دارای امتیاز بیشتری نسبت به عوامل بیرونی (فرصتها و تهدیدها) میباشند. از این رو موقعیت راهبردی نواحی ساحلی-دریایی با توجه به درصد اختصاص یافته به هر یک از راهبردها، معادل با راهبرد " توسعه مشارکتی اکوتوریسم (WO)" است. در تدوین راهبردها، بهمنظور توسعه و بهبود در زیرساختها و تسهیلات گردشگری، توسعه برنامههای راهبردی و اجرایی مناسب، افزایش هماهنگی و مشارکت و همچنین افزایش همکاری در بین سازمانهای ذیربط در توسعه اکوتوریسم، میتوان از این راهبرد بهره گرفت. نتیجهگیری: برنامهریزان و مدیران باید به بهبود و ارتقاء فرصتها و جبران ضعفها بپردازند و همچنین توسعه اکوتوریسم در این نواحی در چارچوب اهداف حفاظتی و توسعهای، در محور توجه قرار گیرد.
