تدوین شاخص‌های ارزیابی توسعه کشاورزی پایدار (مطالعه موردی:روستاهای بخش مرکزی شهرستان شوش دانیال، استان خوزستان)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا،دانشگاه پیام نور،تهران، ایران

doi
10.22034/jget.2024.474412.1573
چکیده

مقدمه: افزایش روز افزون جمعیت و نیاز به تامین امنیت غذایی منجر به استفاده بی رویه از منابع و کاربرد بیش از حد از موادی همچون سموم و مواد شیمیایی آسیب زا به انسان و محیط زیست شده است، بنابراین  توسعه پایدار و مستمر هر کشوری وابسته به پایداری نظام کشاورزی آن کشور است، دستیابی به نظام کشاورزی پایدار یکی از سیاستهای مهم بخش کشاورزی کشورها است. کشاورزی پایدار را می­توان نوعی فرآیند بهینه سازی دانست که با استفاده بهینه از منابع طبیعی، بتوان نیاز غذایی بشر را تامین کرده و کیفیت محیط زیست را بالا برد. مرحله مهم در فرآیند پایداری، انتخاب شاخص­های مناسب است. محتوای شاخص­هـا بـا توجه به شرایط هر منطقه و اهداف توسعه آن­ها متفاوت است؛ بنابراین انتخاب شاخص­ها علاوه بـر اینکـه باید مبانی علمی را رعایت کند، باید متناسب با شرایط خاص منطقه­ای و با توجه بـه هـدف مطالعـه نیـز صورت گیرد. شناسـایی شاخص­های قابل دسترس، مرتبط و معنی­دار ویافتن یک روش­کمی برای ترکیب آن­ها در یک شـاخص ترکیبی نهایی از مراحل اصلی در فرآیند ارزیابی پایداری است. در حالی که ساخت شاخص­هـای ترکیبـی در برگیرنده انتخاب­های متعددی است. هدف پژوهش: هدف از انجام این پژوهش ارزیابی و بیان شاخص­هایی است که در پیشبرد کشاورزی پایدار در روستاهای بخش مرکزی  شهرستان شوش دانیال استان خوزستان مهم هستند. روش‌شناسی: : روش تحقیق از نوع توصیفی و تحلیلی بوده و جمع­آوری داده­ها از طریق مطالعات اسنادی و پیمایشی مبتنی بر پرسش­نامه به دست آمده است، جهت تحلیل داده ها از نرم افزار EXCEL و SPSS ( آزمون نابرابری میانگین شاخص ها)استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی این پژوهش روستاهای بخش مرکزی شهرستان  شوش دراستان خوزستان می باشد. یافته­ها و بحث: یافته های پژوهش نشان داد که پس از تکمیل پرسشنامه ها و تحلیل آماری آنها 5 عامل مهم(حمایت های خدماتی و زیربنایی- عملیات زراعی پایدارمحور-اجتماعی، مشارکتی- اکولوژیک و اقتصادی و 19 شاخص تاثیرگذار در موضوع پژوهش مشخص گردید که تاثیر آنها در توسعه کشاورزی پایدار در روستاهای بخش مرکزی شهرستان شوش مشخص گردید. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر این موضوع می باشد که از دید جامعه آماری وجود متخصصین و کارشناسان جهت امور کشاورزی با میانگین66/3 ، اجرای تناوبات زراعی با میانگین 53/3 و استفاده از کودهای حیوانی وسبز برای تقویت خاک با میانگین50/3 بیشترین تاثیر را درتوسعه کشاورزی پایدار دراین روستاها دارا می باشند.