کندوکاوی بر انگاره مفهومی شهر اکولوژیک مبتنی بر نقش انرژی تجدیدپذیر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی ، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 دانشیار گروه شهرسازی ، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

doi
10.22034/jget.2025.455103.1557
چکیده

مقدمه: در دهه‌های اخیر این مسئله که بدون داشتن سیاره‌ای سالم، آینده قابل زیستی برای انسان‌ها وجود نخواهد داشت، ذهن بیشتر بشر را به خود مشغول کرده است. شهر و زندگی شهری بدون حامل‌های انرژی و زیرساخت تجدیدپذیر بخصوص شبکه‌هایی تأمین آب و تأسیسات شبکه و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب غیرقابل‌تصور است. شبکه‌های زیرساختی بیش از هر دستاورد مدرن دیگر دوران صنعت بر شکل شهرها و رابطه انسان مدرن با محیط و طبیعت پیرامونش تأثیر گذارده و موجب احیا و اصلاح شهرهای جهان به‌سوی بوم شهرهای پایدار و اکولوژیک شده است.هدف: این پژوهش کاوشی چارچوبی در درک بهتر چگونگی ارتباط انسان، شهر و محیط طبیعی و انرژی است.روش‌شناسی: روش تحقیق از نوع نظری و  مبتنی بر بررسی روابط قیاسی (پارادایم تفسیرگرایی)  و از روش کیفی تحلیل تم که یک روش معتبر، در استخراج و تحلیل و تصحیح چندباره داده است بهره گرفته شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: مکان و نمونه موردمطالعه شهر قزوین است و شاخصه‌ها و ابعاد مرتبط با شهر اکولوژیک در جامعه و بعد جغرافیایی و حد کالبدی و حوزه نفوذ با ابعاد بوم شهری، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و نتایج سعی کرده است در تعمیم به جامعه مشابه و گسترش آن آگاهی و یاری رساند.یافته‌ها و بحث:  با 14 نفر از صاحب‌نظران و خبرگان دانش شهری مصاحبه نیمه‌ساختاریافته برگزار و مفاهیم مؤثر بر شهر و شهرسازی اکولوژیک از جمله  مفهوم شهرسازی اکولوژیک، باغ شهر، اکوپولیس، شهرسازی منظر، انسان‌شناسی اکولوژیک، کارایی انرژی تجدیدپذیر و بوم شهر  مورد بررسی قرار گرفت.نتیجه‌گیری:  با شناسایی 42 کد اولیه و 6 تم اصلی و  34 تم فرعی، نتایج حاکی از آن است که شهر اکولوژیک از مفاهیم اساسی در شهرسازی است و هر زمان که عملکرد این زیست‌بوم‌های کوچک  بهبود یابد، شهرها اکولوژیک­تر و کیفیت زندگی انسان‌ها در پیوند این سیستم‌ها با محیط شهری و منابع انرژی و فرایندهای محیط ارتقایافته و نیل به توسعه پایدار هموار می‌گردد.