ارزیابی و پهنهبندی خطر زمینلغزش در شهرستان ایذه
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
3 استادیار گروه معماری و شهرسازی ، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
doi
10.22034/jget.2025.474392.1572چکیده
مقدمه: پدیده زمین لغزش یکی از انواع حرکتهای دامنهای است که همواره خسارات زیادی را در کشور به وجود آورده است. انتقال بخشی از رسوبات دامنه به سمت پایین آن علاوه بر خسارتهای مالی، خطرات جانی زیادی را نیز در پی خواهد داشت ؛ بنابراین شناسایی مناطقی که مستعد زمین لغزش میباشند میتواند در حد ممکن از وقوع این پدیده جلوگیری کند و با عث حفظ جان و مال انسانهای در معرض خطر شود.هدف: هدف از این پژوهش اولویتبندی مؤلفههای مؤثر در وقوع زمین لغزش و پهنهبندی خطر وقوع آن در سطح شهرستان ایذه است. برای اولویتبندی و پهنهبندی خطر وقوع زمین لغزش 9 عامل در نظر گرفته شده، این عوامل 9 گانه شامل: فاصله از جاده، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش،کاربری اراضی و زمینشناسی است.روش شناسی: روش مورد استفاده در پهنهبندی زمین لغزش فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP ) است و برای تلفیق لایهها نیز از نرمافزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است. درروش فرایند تحلیل سلسله مراتبی وزن هریک از عوامل 9 گانه با توجه به اهمیت هر یک از آنها در وقوع زمین لغزش در منطقه مورد نظر محاسبه شده و در لایه های مورد نظر اعمال میشود و با رویهم قرارگیری لایهها، نقشه پهنهبندی خطر وقوع زمین لغزش تولید میشود.قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهرستان ایذه یکی از شهرستانهای استان خوزستان واقع در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان، شهر ایذه است.یافته ها و بحث: نتایج این تحقیق بیانگر آن است که عامل شیب، جهت شیب و ارتفاع از بیشترین تاثیر و جاده و کاربری اراضی نیز کمترین تأثیر را در وقوع زمین لغزش در این منطقه داشته است. بر اساس نتایج حدود 19/30 درصد منطقه در محدود خطر زیاد تا خیلی زیاد، حدود 69/35 درصد منطقه در محدوده پتانسیل کم تا خیلی کم خطر و مابقی منطقه در محدوده با پتانسیل متوسط وقوع زمین لغزش واقع شدهاند. نتیجه گیری: یافتههای این مطالعه میتواند توسط تصمیمگیرندگان و مدیران برای کاهش خطرات زمین لغزش استفاده شود. لذا برنامهریزیهای محیطی و هرگونه دخالت در شرایط محیط بایستی با مطالعات دقیق و علمی صورت گیرد تا منجر به تشدید ناپایداری شیبها و مخاطرات محیطی نشود.