ارزیابی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در شهرستان ایذه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 استادیار گروه معماری و شهرسازی ، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

doi
10.22034/jget.2025.474392.1572
چکیده

مقدمه: پدیده زمین لغزش یکی از انواع حرکت­های دامنه­ای است که همواره خسارات زیادی را در کشور به وجود آورده است. انتقال بخشی از رسوبات دامنه به سمت پایین آن علاوه بر خسارت­های مالی، خطرات جانی زیادی را نیز در پی خواهد داشت ؛ بنابراین شناسایی مناطقی که مستعد زمین لغزش می­باشند می­تواند در حد ممکن از وقوع این پدیده جلوگیری کند و با عث حفظ جان و مال انسان­های در معرض خطر شود.هدف: هدف از این پژوهش اولویت­بندی مؤلفه­های مؤثر در وقوع زمین لغزش و پهنه­بندی خطر وقوع آن در سطح شهرستان ایذه است. برای اولویت­بندی و پهنه­بندی خطر وقوع زمین لغزش 9 عامل در نظر گرفته شده، این عوامل 9 گانه شامل: فاصله از جاده، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش،کاربری اراضی و زمین­شناسی است.روش شناسی: روش مورد استفاده در پهنه­بندی زمین لغزش فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP ) است و برای تلفیق لایه­ها نیز از نرم­افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است. درروش فرایند تحلیل سلسله مراتبی وزن هریک از عوامل 9 گانه با توجه به اهمیت هر یک از آنها در وقوع زمین لغزش در منطقه مورد نظر محاسبه شده و در لایه های مورد نظر اعمال می­شود و با رویهم قرارگیری لایه­ها، نقشه پهنه­بندی خطر وقوع زمین لغزش تولید می­شود.قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهرستان ایذه یکی از شهرستان‌های استان خوزستان واقع در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان، شهر ایذه است.یافته­ ها و بحث: نتایج این تحقیق بیانگر آن است که عامل شیب، جهت شیب و ارتفاع ­از بیشترین تاثیر و جاده و کاربری اراضی نیز کمترین تأثیر را در وقوع زمین لغزش در این منطقه داشته است. بر اساس نتایج حدود 19/30 درصد منطقه در محدود خطر زیاد تا خیلی زیاد، حدود 69/35 درصد منطقه در محدوده پتانسیل کم تا خیلی کم خطر و مابقی منطقه در محدوده با پتانسیل متوسط وقوع زمین لغزش واقع شده­اند. نتیجه گیری: یافته­های این مطالعه می­تواند توسط تصمیم­گیرندگان و مدیران برای کاهش خطرات زمین لغزش استفاده شود. لذا برنامه­ریزی­های محیطی و هرگونه دخالت در شرایط محیط بایستی با مطالعات دقیق و علمی صورت گیرد تا منجر به تشدید ناپایداری شیب­ها و مخاطرات محیطی نشود.