ارزیابی آسیب پذیری لرزهای ساختمان های مهم و حیاتی در فضاهای شهری(مطالعه موردی: شهر خرم آباد)
نویسندگان
1 دکتری اقلیم شناسی، پژوهشگر جهاد دانشگاهی لرستان، خرم آباد، ایران.
2 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، و پژوهشگر جهاد دانشگاهی لرستان، خرم آباد، ایران.
3 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
4 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
doi
10.22034/jget.2024.444226.1545چکیده
مقدمه: زمین لرزهها که منادی قوی ویرانی هستند، سایهای طولانی بر فضاهای شهری میافکند. فراتر از تهدید فوری فروریختن ساختمان و تلفات انسانی، تأثیر آنها اغلب در بافت پیچیده زندگی شهری موج میزند، زیرساختهای حیاتی را مختل میکند و مانع از بازیابی پس از فاجعه میشود. در این سناریوی خطرناک، اطمینان از انعطافپذیری ساختمانهای مهم و حیاتی در درجه اول اهمیت قرار میگیرد. یکی از گامهای اساسی در کاهش خطر زلزله، تعیین میزان آسیبپذیری ساختمانهای موجود و شناخت نقاط ضعف آنها در برابر زلزله میباشد.هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی آسیبپذیری لرزهای و ارائه مدل مدیریت بحران جهت ساختمانهای مهم، حساس و حیاتی شهر خرم آباد با روش اکتشافی تدوین شده است.روششناسی: ابزار مورد استفاده شامل تهیه چک لیست محققساخته و استفاده از نقشههای زمینشناسی 1:25000، مدل رقومی ارتفاع با قدرت تفکیک 10 متر و نقشه کاربری اراضی شهری با مقیاس 1:2000 میباشند. ابتدا معیارهای اثرگذار بر آسیب پذیری ساختمان های مورد مطالعه از منابع و نقشههای ذکر شده استخراج شد. سپس با حضور در فضاهای مورد مطالعه، چک لیست طراحی شده، تکمیل و در ادامه دادهها در محیط نرم افزار Arc GIS با استفاده از منطق فازی مورد تحلیل قرار گرفتند و میزان آسیبپذیری فضاهای مورد مطالعه بر اساس شاخصهای استخراج شده مشخص گردید.قلمرو جغرافیایی: قلمرو جغرافیایی تحقیق شامل 50 ساختمان مهم و حیاتی شهر خرمآباد در مرکز استان لرستان مانند بیمارستانها، مراکز آتش نشانی، پناهگاهها، مراکز توزیع سوخت، انبارهای مواد غذایی، مراکز فعالیتهای سیاسی، اداری، مذهبی، مراکز تاسیسات شهری میباشد.یافتهها و بحث: نتایج نشان داد که 22 درصد ساختمانهای مورد مطالعه، در طبقه با آسیبپذیری خیلی کم، 38 درصد ساختمانها آسیبپذیری متوسط، 34 درصد آسیبپذیری زیاد و 6 درصد در طبقه با آسیبپذیری خیلی زیاد قرار دارند.نتیجهگیری: مهمترین شاخصهای اثر گذار بر میزان آسیبپذیری فضاهای مورد مطالعه شامل معیار فاصله از گسل، فاصله از تأسیسات خطرزا، سامانه سازهای، عمر سازهها و شکل سازه پلان میباشند.