فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه:  یکی از مهمترین چالش­هایی که در مناطق مرزی پیش­روی مسئولان امور قرار دارد، مسئله امنیت مناطق مرزی است. مسئله حفظ و گسترش امنیت مناطق مرزی، به­ویژه در کشورهایی که دارای مرزهای مشترک طولانی با همسایگان خود هستند، همواره مورد توجه و حساسیت مسئولان امور بوده است. چنانچه، در حال حاضر مسایل مرتبط با امنیت درمناطق مرزی بسیار حایز اهمیت است. زیرا در صورت وجود هرگونه اختلاف مرزی و ناامنی در این مناطق، امنیت ملی را مورد تهدید قرار می­دهد.هدف: تحقیق حاضر با هدف بررسی و تبیین شاخص­های امنیت مناطق مرزی استان اردبیل تدوین شده است.روش شناسی:  از نظر هدف «کاربردی» و به لحاظ ماهیت و روش «توصیفی-تحلیلی» است. برای گردآوری داده­ها و اطلاعات از مطالعات کتابخانه­ای-اسنادی و میدانی استفاده گردید. جامعه­آماری نیز شامل؛ «ساکنین مناطق مرزی، متخصصان جغرافیای سیاسی و علوم سیاسی، مسئولین امنیتی و سیاسی شهرستان، کارشناسان فرمانداری­های استان و سایر نهادهای مسئول در زمینه امنیت مناطق مرزی و پژوهشگران عرصه علوم سیاسی و ...» در شهرستان­های مورد مطالعه هستند که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 384 نفر به­عنوان نمونه جهت پرسشگری انتخاب شدند.قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو مکانی استان اردبیل و شهرستان­های دارای مرز مشترک با کشورهای همسایه (شهرستان­های اردبیل، مشگین شهر، پارس‌آباد، نمین، گرمی، بیله­سوار و اصلاندوز) می­باشد.یافته­ها و بحث:  شهرستان­های پارس­آباد با میانگین رتبه­ای 35/204 و اصلاندوز با میانگین رتبه­ای 95/230 از امنیت مرزی بالاتری از نظر شاخص­های مورد بررسی، برخوردار هستند و در این میان نیز شهرستان بیله­سوار با میانگین عددی 39/161 از نظر امینت مرزی پایین­تری نسبت به سایر شهرستان­های مورد مطالعه قرار دارد. همچنین، در این میان شاخص­های امنیت اقتصادی با میزان بتای 578/0 و امنیت مورفولوژیکی با مقدار بتای 431/0 بیشترین نقش را در افزایش امنیت مناطق مرزی در محدوده مورد مطالعه دارند و امنیت زیست محیطی نیز با 184/0- نقش کمرنگی در این زمینه دارد.نتیجه­گیری:  در بین شاخص­های تبیین امنیت مناطق مرزی، شاخص­های امنیت اقتصادی و مورفولوژیکی تأثیر چشمگیری در افزایش امنیت مناطق مرزی دارند. چنانچه، افزایش امنیت مناطق مرزی می­تواند از نظر اقتصادی زمینه­ساز؛ افزایش و تشدید تعاملات مرزی؛ سطح رفاه و آسایش اجتماعی ساکنان این مناطق؛ وابستگی و همگرایی قومی و مذهبی مرزنشینان؛ وضعیت اجتماعی منطقه مرزی استان؛ افزایش سطح زیست­پذیری سکونتگاه­های روستایی مناطق مرزی؛ افزایش کیفیت مولفه­های سرمایه اجتماعی؛ سهولت مهاجرت در دو سوی مرزها را ارتقا بخشد.