تبیین معماری دفاعی و ریشه های آن در نصوص دینی و هندسه معرفتی قرآن مجید

نویسندگان

1 گروه پدافند غیرعامل، دانشکده مستقل پدافند غیرعامل، دانشگاه امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
چکیده

اهداف: "معماری دفاعی" مفهوم جدیدی در دانش معماری به شمار می‌آید. کلیدواژه نوینی که ابعاد و ریشه‌های نظری آن مشخص نیست. نیاز روزافزون کشورها به رعایت اصول و مبانی "پدافند غیرعامل" در فرآیند طراحی و ساخت پروژه‌های معماری، ضرورت توجه هر چه بیشتر به چیستی، چرایی، چگونگی و ابعاد معماری دفاعی را بیشتر نمایان می‌سازد. مطالعه حاضر می‌کوشد تا با بررسی نصوص دینی و هندسه معرفتی قرآن مجید، نسبت به تبیین مفهوم معماری دفاعی اقدام نماید. ابزار و روش‌ها: پژوهش حاضر براساس پارادایم آزادپژوهی، راهبرد استدلال منطقی، روش توصیفی، تکنیک مقایسه مفهومی و تاکتیک‌های تفسیری و تاویلی، به تحلیل مفاهیم عمیق قرآن مجید می‌پردازد. یافته‌ها: نتایج بیانکننده آن است که معماری دفاعی ریشه‌ای عمیق و سترگ در فقه ممتاز شیعه و نگاه علمای بزرگ شیعه به نصوص دینی و هندسه معرفتی قرآن مجید دارد. موضوعی که نه‌تنها بر اهمیت آن تاکید می‌ورزد، یک "معمار متعهد" را وادار می‌سازد تا براساس بایسته‌های پدافند غیرعامل و چارچوب‌های معماری دفاعی، به هدایت فرآیند طراحی و ساخت پروژه‌های معماری بپردازد. نتیجه‌گیری: دستاورد گویای آن است که ریشه‌های معماری دفاعی در نصوص دینی و هندسه معرفتی قرآن مجید را می‌توان در قالب‌های مطرح‌شده مورد بازشناسی و تحلیل قرار داد: معماری دفاعی یک معماری دینی و آیینی؛ رعایت اصول و مبانی پدافند غیرعامل بخشی از وظایف ذاتی معمار متعهد؛ رسالت معماری به‌عنوان فضای امن برای مخاطب، ضرورت رویکرد کل‌نگر و نگاه همه‌جانبه