فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی فلزات سنگین در مواد غذایی به‌خصوص آب شرب و آب‌های زیرزمینی به یک معضل جدی برای سلامتی انسان تبدیل شده است. این فلزات عمدتاً عناصر تشکیل‌دهنده طبیعت هستند که به صورت گسترده‌ای در پوسته زمین توزیع شده‌اند و همچنین مقادیر قابل توجهی از آن‌ها نیز در کالاهای روزمره زندگی یافت می‌شوند. این عناصر معمولاً به صورت ترکیباتی با اکسیژن، کلر یا گوگرد وآنیون‌های دیگر که عموماً شامل ترکیبات معدنی و آلی هستند یافت می‌شوند. سرب یکی از فلزات سنگین با سمیت بالاست که مخاطرات جدی برای محیط و انسان ایجاد می‌کند. پیشرفت‌های اخیر در تحقیقات اسید نوکلئیک منتج به شناسایی توالی‌های الیگونوکلئوتیدی شده‌اند که با تمایل اتصال بالا و به طور اختصاصی به مولکول‌های هدف از جمله پروتئین‌ها متصل می‌شوند. به چنین توالی‌های تک‌رشته‌ای اسید نوکلئیکی « آپتامر» گویند. آپتامرها توالی‌های مصنوعی تک‌رشته‌ای DNA یا RNA 30 تا 100 نوکلئوتیدی هستند و ساختارهای دوم و سومشان به گونه‌ای تا می‌خورند که آن‌ها را برای اتصال به اهداف کاملاً اختصاصی می‌سازند. اتصال آپتامرها به اهداف مختلف از یک تک سلول گرفته تا مولکول‌های بزرگ شیمیایی و بیولوژیک با میل ترکیبی بالا انجام می‌گیرد. از این ویژگی آپتامر برای شناسایی و آشکارسازی سرب استفاده می‌شود. در این مقاله مروری آپتاسنسورهای نوری طراحی‌شده جهت تشخیص سرب بررسی خواهند شد.