عوامل مؤثر بر تاب آوری کالبدی با تأکید بر مؤلفه های محیطی (مطالعه موردی: محله ساغری سازان شهر رشت)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
4 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22034/jget.2025.449587.1551چکیده
مقدمه: بافتهای فرسوده شهری، محدوده آسیبپذیر شهر از نظر سوانح و مخاطرات محیطی بخصوص زلزله از یک طرف و نارساییهای عملکردی، کالبدی، زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی است که نیازمند شناسایی دقیق، جامع و مداخله آگاهانه و برنامهریزی شده به منظور ساماندهی آن میباشد.هدف پژوهش: عوامل موثر بر تابآوری کالبدی بافتهای فرسوده شهری رشت در برابر مخاطرات محیطی (مطالعه موردی: محله ساغری سازان)است.روش شناسی: پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی و نوع آن کاربردی میباشد. جامعه آماری پژوهش شهروندان بافت فرسوده محله ساغرسازان(شهر رشت) هستند. جهت تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شد و در نهایت 384 سرپرست خانوار به عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند. نحوه نمونه گیری، تصادفی ساده است. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محقق ساخته است که روایی و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفت و پس از جمعآوری پرسشنامه، تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار spss22 و سیستم معادلات ساختاری و ابزار تحلیل لیزرل انجام شد.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی محله ساغری سازان رشت میباشد.یافتهها و بحث: یافتهها نشان میدهد مقاومت سازه با ضریب مسیر 77/0 و مقدار T 6/74 تأثیر مثبت و معناداری بر تابآوری شهری دارد. کیفیت سازه با ضریب مسیر 84/0 و مقدار T 82/6 بر تابآوری شهری تأثیر مثبت و معناداری دارد. وضعیت دسترسی شهری نیز بر تابآوری شهری تأثیر مثبت و معناداری دارد. ضریب مسیر این ارتباط برابر 69/0 و مقدار T برابر 34/8 است. وضعیت کالبدی محله نیز دیگر متغیری است که بر تابآوری شهری اثرگذار است. این متغیر مستقل با ضریب بتای 62/0 و مقدار T 4/7 بر متغیر تابآوری شهری اثرگذار است.نتیجه گیری: تاب آوری شامل مقاومت، بازیابی، سازگاری و توانایی تبدیل پذیری سیستمها و زیر سیستمها میباشد. همان طور که مشخص شد، شاخص کیفیت سازه در میان سایر شاخصهای اثرگذار بر تابآوری شهری، در محله ساغریسازان، بیشترین مقدار اثرگذاری را نشان داده است، یعنی هر چه سازهها از کیفیت ساخت مطلوبتری برخوردار باشند، بر تابآوری قلمروی تحقیق افزوده میشود. مقاومت سازه که وابسته به نوع اسکلت بکار رفته در سیستم استاتیک سازهها ست و به سه بخش اسکلت بتن، فلزی و سنتی تقسیم میشود، در مقام دوم تاثیرگذاری بر تاب آوری مخصوصا در برابر بلایای طبیعی منجمله زلزله دارد و جایگاه بعدی مربوط به شرایط دسترسیها و وضعیت عمومی- کلی محله از منظر کالبدیست. بر این مبنا در نهایت تحلیل و استنتاج به عمل آمد.