ارزیابی زیست پذیری شهری در کلانشهر کرج با تاکید بر شاخص‌های کالبدی –زیرساختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادگروه جغرافیا، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی ، ملایر ، ایران

3 استادگروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jget.2024.424552.1520
چکیده

مقدمه:  شهرنشینی شتابان و رشد بیش از اندازه کلانشهرها منجر به نارسایی زیرساخت­ها، کمبود مسکن، حاشیه نشینی، نابرابری­های فضایی در برخورداری از زیرساخت­ها و خدمات شهری و در نتیجه افت زیست­پذیری وکاهش کیفیت زندگی می­شود زیست­پذیری به معنای توان و قابلیت یک مکان برای تامین نیازهای زیستی ساکنان اعم از مادی و غیرمادی در جهت ارتقای کیفیت زندگی و ایجاد بستر شکوفایی توانمندی­های عموم شهروندان است. بنابراین ضرورت و اهمیت توجه به لزوم پاسخگویی به این نیازها در کلان‌شهری همچون کرج را دو چندان می‌کند. کلان‌شهر کرج، متشکل از 10 منطقه شهری با جمعیت بالا و اثرات مخرب آن مواجه می‌باشد. برخی از این مناطق شکوفا و پر رونق و برخی دیگر روبه‌زوال و کم توجه که در نتیجه باعث پایین آمدن رضایت از زیست‌پذیری در مناطق شده است.هدف:  مقاله حاضر در پی آن است که با هدف شناخت پایه‌ای از وضعیت زیست‌پذیری در مناطق کلانشهر کرج  بپردازد.روش شناسی:  از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی است. جمع­آوری داده­ها اسنادی و میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) است. 384 پرسشنامه در مناطق 10 گانه تهیه و تکمیل شده است. نتایج آزمون تی تک نمونه­ای نشان می­دهد که رضایتمندی از اکثر شاخص­های کالبدی و زیرساختی در کلانشهر کرج پایین است.قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو این پژوهش کلانشهر کرج می­باشد.یافته­ ها و بحث: در نظر شهروندان وضعیت شاخص­های کالبدی و زیرساختی در شهر کرج  مانند مانند تعداد اتاق­های کافی در مسکن با میانگین 25 /3، استحکام مسکن با میانگین 26/3، شاخص برخورداری از سیستم گرمایش و سرمایش مناسب با میانگین21/3 شرایط زیست­پذیری مناسب است اما شاخص برخی شاخص­ها مانند مساحت مناسب و کافی در مسکن با میانگین 12/2، در دسترس بودن مسکن با کیفیت خوب با میانگین 65/2، میزان برخورداری از سیستم دفع بهداشتی و فاضلاب با میانگین 41/2، وضعیت برخورداری از کاربری­های خدماتی با میانگین 35/2 ، دسترسی به امکانات فراغتی مطلوب با میانگین 95/2، کیفیت حمل ونقل عمومی با میانگین 35/2، رضایت از گذران اوقات فراغت با میانگین 93/2، دسترسى و نفوذپذیرى با میانگین 91/2، مبلمان شهرى با میانگین 14/2، وضعیت فضای سبز و درختکاری با میانگین35/2، سیما و نمای ساخت وسازها با میانگین 47/2 در کلانشهر کرج پایین­تر از میانگین هستند و در نتیجه شرایط نامطلوبی دارند. رتبه­­بندی مناطق کلانشهر کرج با شاخص­های کالبدی زیست­پذیری نشان می­دهد که منطقه 8 کرج با کمترین امتیاز ویکور(0) در جایگاه نخست و منطقه 10 با بیشترین امتیاز ویکور(1) در رتبه آخر قرار گرفته است.نتیجه ­گیری: شاخص­های کالبدی از مهمترین عوامل تاثیر­گذار در زیست­پذیری کلانشهر کرج است و در بیشتر شاخص­های کلانشهر کرج شرایط نامطلوبی دارد و در بین مناطق تفاوت­های زیادی در سطح زیست­پذیری با شاخص­های کالبدی زیست­پذیری دیده می­شود.