ارزیابی زیست پذیری شهری در کلانشهر کرج با تاکید بر شاخصهای کالبدی –زیرساختی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادگروه جغرافیا، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی ، ملایر ، ایران
3 استادگروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jget.2024.424552.1520چکیده
مقدمه: شهرنشینی شتابان و رشد بیش از اندازه کلانشهرها منجر به نارسایی زیرساختها، کمبود مسکن، حاشیه نشینی، نابرابریهای فضایی در برخورداری از زیرساختها و خدمات شهری و در نتیجه افت زیستپذیری وکاهش کیفیت زندگی میشود زیستپذیری به معنای توان و قابلیت یک مکان برای تامین نیازهای زیستی ساکنان اعم از مادی و غیرمادی در جهت ارتقای کیفیت زندگی و ایجاد بستر شکوفایی توانمندیهای عموم شهروندان است. بنابراین ضرورت و اهمیت توجه به لزوم پاسخگویی به این نیازها در کلانشهری همچون کرج را دو چندان میکند. کلانشهر کرج، متشکل از 10 منطقه شهری با جمعیت بالا و اثرات مخرب آن مواجه میباشد. برخی از این مناطق شکوفا و پر رونق و برخی دیگر روبهزوال و کم توجه که در نتیجه باعث پایین آمدن رضایت از زیستپذیری در مناطق شده است.هدف: مقاله حاضر در پی آن است که با هدف شناخت پایهای از وضعیت زیستپذیری در مناطق کلانشهر کرج بپردازد.روش شناسی: از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی است. جمعآوری دادهها اسنادی و میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) است. 384 پرسشنامه در مناطق 10 گانه تهیه و تکمیل شده است. نتایج آزمون تی تک نمونهای نشان میدهد که رضایتمندی از اکثر شاخصهای کالبدی و زیرساختی در کلانشهر کرج پایین است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو این پژوهش کلانشهر کرج میباشد.یافته ها و بحث: در نظر شهروندان وضعیت شاخصهای کالبدی و زیرساختی در شهر کرج مانند مانند تعداد اتاقهای کافی در مسکن با میانگین 25 /3، استحکام مسکن با میانگین 26/3، شاخص برخورداری از سیستم گرمایش و سرمایش مناسب با میانگین21/3 شرایط زیستپذیری مناسب است اما شاخص برخی شاخصها مانند مساحت مناسب و کافی در مسکن با میانگین 12/2، در دسترس بودن مسکن با کیفیت خوب با میانگین 65/2، میزان برخورداری از سیستم دفع بهداشتی و فاضلاب با میانگین 41/2، وضعیت برخورداری از کاربریهای خدماتی با میانگین 35/2 ، دسترسی به امکانات فراغتی مطلوب با میانگین 95/2، کیفیت حمل ونقل عمومی با میانگین 35/2، رضایت از گذران اوقات فراغت با میانگین 93/2، دسترسى و نفوذپذیرى با میانگین 91/2، مبلمان شهرى با میانگین 14/2، وضعیت فضای سبز و درختکاری با میانگین35/2، سیما و نمای ساخت وسازها با میانگین 47/2 در کلانشهر کرج پایینتر از میانگین هستند و در نتیجه شرایط نامطلوبی دارند. رتبهبندی مناطق کلانشهر کرج با شاخصهای کالبدی زیستپذیری نشان میدهد که منطقه 8 کرج با کمترین امتیاز ویکور(0) در جایگاه نخست و منطقه 10 با بیشترین امتیاز ویکور(1) در رتبه آخر قرار گرفته است.نتیجه گیری: شاخصهای کالبدی از مهمترین عوامل تاثیرگذار در زیستپذیری کلانشهر کرج است و در بیشتر شاخصهای کلانشهر کرج شرایط نامطلوبی دارد و در بین مناطق تفاوتهای زیادی در سطح زیستپذیری با شاخصهای کالبدی زیستپذیری دیده میشود.