روند توسعه شهری و توزیع کاربری های حیاتی، مراکز اسکان و حساس در پهنه سیل از منظر پدافند غیرعامل و مدیریت بحران (مطالعه موردی: شهر روانسر)
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز. ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران.
4 دکتری تخصصی معماری منظر شهری، معاونت شهرسازی و معماری شهرداری کلانشهر کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.
5 دانشجوی دکتری معماری، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.
doi
10.22034/jget.2024.441312.1540چکیده
مقدمه: برنامهریزی شهری چارچوب و اسکلت شهر را در طرحها و پروژههای شهری مشخص و روشن مینماید که این مهم از نقش برنامهریزان در ارتباط با توسعه شهری امری اجتنابناپذیر و خطیر میسازد. جایگزینی کاربریها با نگاه مدیرت بحران و تأکید بر اصول پدافند غیر عامـل با استفاده از دیدگاههای پیشینیان و همچنین تجارب کشورهای سرآمد به ویژه در حوزۀ برنامهریزی شهری، میتواند در مدیریت بحران های مختلف و کم کردن خسارات بسیار موثر باشد. هدف پژوهش: هدف پژوهش حاضر بررسی کاربریها با نگاه مدیرت بحران و تأکید بر اصول پدافند غیر عامـل با استفاده از دیدگاههای پیشینیان و همچنین تجارب کشورهای سرآمد به ویژه در حوزۀ برنامهریزی شهری است که میتواند در مدیریت بحران های مختلف و کم کردن خسارات بخصوص در زمینه سیل بسیار موثر باشد.روششناسی: روش تحقیق پژوهش توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات لازم با مراجعه به کتب و مقالات موجود جمعآوری شده است و نقشههایی از استقرار مراکز و کاربریهای استراتژیک تهیه شده و مورد تحلیل قرارگرفته است. آمادهسازی نقشهها، وزندهی و تحلیل آنها در ARC GIS 10 انجام شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: محدوده پژوهش شهر روانسر در استان کرمانشاه میباشد. این شهر در یک موقعیت کوهستانی-دشتی قرار دارد.یافتهها و بحث: در محدوده مورد مطالعه چندین رودخانه از مرکز شهر روانسر و از محلههای با کاربری غالب مسکونی (بلوار، زمین شهری، فرهنگیان، مهاجرین و گلسفید) عبور میکند؛ که در این بین وضعیت محله گلسفید به دلیل بافت روستایی، تراکم بالای جمعیت، کالبد نفوذناپذیر و ریزدانه از محله های با آسیبپذیری بالا از نظر سیل به شمار میآید. همچنین محله های بهار، بهداری و بلوار به دلیل شیب پایین و بالا بودن سطح ایستابی آب و قرارگیری در مسیر سرچشمه سراب روانسر از مناطق بحرانخیز در ارتباط با مخاطره سیل محسوب میشوند.نتیجهگیری: توجه به اصول مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در برنامهریزی شهری بدون شک باعث کم شدن خسارتهای مالی و جانی خواهد شد. در این پژوهش در مورد چگونگی پراکنش و نحوۀ استقرار کاربریهای حیاتی، حساس و مراکز اسکان در سطح شهر روانسر به عنوان یک شهر عبوری و گذرگاهی متناسب با ادوار توسعه شهری انجام تحقیق صورت گرفته است و در نهایت مناطق و محدودههای مرکزی شهر و حواشی شرقی شهر با توجه به تجمیع حیاتی و حساس نامناسب و بحرانی تشخیص داده شدند.
