تبیین تأثیر ژئوپلیتیک خطوط انتقال انرژی در دریای خزر بر منافع ملی ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jget.2025.418376.1511چکیده
مقدمه: دریای خزر یکی از مهمترین منابع انرژی نفت و گاز را در بین مناطق جهان در اختیار دارد. در بین پنج کشور موجود در اطراف دریای خزر از جمله ایران خطوط مختلف انتقال انرژی کشیده است که از منظر ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک دارای اهمیت قابل توجهی است.هدف: بر این مبنا هدف اصلی در این پژوهش بررسی تاثیرات خطوط انتقال انرژی در دریای خزر بر منافع ملی ایران است. سوال اصلی این است که ژئوپلیتیک خطوط انتقال انرژی در دریای خزر چه تاثیری بر منافع ملی ایران دارد؟ فرضیه پژوهش این است که به نظر میرسد مهمترین تاثیر خطوط انتقال انرژی در دریای خزر بر منافع ایران، افزایش امنیت و قدرت ملی کشور به همراه تبدیل ایران به شاهراه انتقال انرژی شمال به بازارهای جهانی است.روششناسی: این پژوهش در قالب روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام شده است.قلمرو جغرافیایی: در این پژوهش، حوزه دریای خزر به عنوان قلمرو جغرافیایی مدنظر نگارندگان قرار گرفته است.یافتهها و بحث: نتایج نشان میدهد که دریای خزر یکی از غنیترین مناطق از نظر منابع انرژی در جهان است و خطوط هفتگانه انتقال انرژی از این منطقه در زمره اصلیترین خطوط انتقال انرژی در جهان هستند. در این بین، ایران از برخی ویژگیهای ژئوپلیتیکی در انتقال انرژی برخوردار است که میتواند آن را به هاب انرژی در منطقه و جهان تبدیل کند.نتیجه گیری: از مهمترین ویژگیهای ژئوپلیتیکی ابران در انتقال انرژی، کاهش ریسک انتقال انرژی از بابت امنیت انرژی، دور بودن از تهدیدات و مخاطرات به واسطه عبور از یک کشور، دسترسی به بازارهای انرژی آسیایی، کاهش هزینه انتقال انرژی از مسیر ایران با روش معاوضه و ایجاد رقابت با روسیه به عنوان ابرقدرت انرژی نفت و گاز در بازارهای جهانی میتواند تامین کننده منافع ملی ایران باشد.