معاصرسازی هویت- مبنا؛ نمونه موردی: بافت‌های شهری معاصر ایران در دوره پهلوی

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
چکیده

وسیع‌ترین عملیات معاصرسازی بافت‌های کهن شهری ایران از دوره پهلوی اول آغاز شد. در این دوره، با روی کارآمدن دولت نوگرای رضاشاه، پروژه‌های نوسازی آغاز و چهره بسیاری از شهرهای ایران دگرگون شد. در این راستا بررسی جایگاه مساله هویت از دو بعد نظری و عملی در این دوره قابل‌ بررسی و ضروری به نظر می‌رسد. سئوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که مساله هویت در ابعاد نظری و اقدامات عملی برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های نوسازی و بهسازی شهری انجام‌شده در فاصله سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۵۷ از چه جایگاهی برخوردار بوده است؟. برای پاسخ به این سئوال، مطالعه حاضر با روش تحقیق تحلیلی- توصیفی انجام شده است. در این راستا طرح‌های اجراشده در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۵۷ در دو دوره پهلوی اول و دوم دسته‌بندی شده‌اند. نهایتاً رویکرد هر دوره نسبت به مساله هویت و اقدامات آن از منظر توجه به گرایش به تمایز و تشابه و وحدت در تحقق هویت‌مندی تحلیل شده است. نتایج نشان‌دهنده آن است که رویکرد هویتی دوره پهلوی اول در گرایش به نوگرایی و رویکرد نوسازی، به‌عنوان نماد توسعه‌یافتگی است و در دوره پهلوی دوم، با گرایش به الگوهای بازآفرینی و معاصرسازی شهری، از غلبه وجه تمایز هویت به ‌سوی وجه تداوم و حفظ وحدت در هویت در حرکت است.