شناسایی و اولویت‌بندی مسائل توسعه پایدار روستایی ( مورد مطالعه: روستاهای شهرستان خلخال)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ،گروه علوم اجتماعی، واحد خلخال ،دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران

2 استادیار جامعه شناسی توسعه مؤسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، تهران، ایران

3 استادیار جامعه شناسی توسعه مؤسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، تهران، ایران

doi
10.22034/jget.2023.423258.1517
چکیده

مقدمه: شناخت دقیق مسائل توسعه پایدار روستاها، اولین گام مهم برای تدوین سیاست­ها و ارائه الگویی انعطاف­پذیر برای تقویت توسعه یافتگی جوامع روستایی است. قابل زیست کردن عرصه‌های زندگی از جمله مکان­های روستایی، برای نسل‌های فعلی و آینده با تأکید خاص بر بهبود و توسعه مداوم روابط انسانی- محیطی از ضروریاتی است که همواره مورد توجه پژوهشگران و برنامه ریزان توسعه روستایی قرار گرفته است.هدف: این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت­بندی مسائل توسعه پایدار روستایی در شهرستان خلخال انجام شده است.روش­ شناسی: برای شناسایی معیارهای اصلی و شاخص­ها، با 12 نفر از خبرگان و افراد مطلع، مصاحبه عمیق انجام داده و بوسیله نرم­افزار MAXQDA مصاحبه­ها تحلیل شد. سپس معیارها و شاخص­ها در قالب پرسشنامه دلفی فازی در اختیار مشارکت کنندگان قرار گرفت تا با تحلیل سلسله مراتبی(AHP) معیارها و شاخص­ها رتبه­بندی شوند. برای سهولت مقایسه زوجی مسائل و شاخص­ها، از نرم­افزار Expert Choice11 استفاده شد.قلمرو جغرافیایی: شهرستان خلخال به مرکزیت شهر خلخال (هرو)، شامل سه بخش مرکزی شامل(دهستان خانندبیل شرقی، دهستان خانندبیل غربی و دهستان سنجنبد شرقی)، بخش خورش رستم به مرکزیت شهر هشجین شامل (دهستان خورش رستم شمالی و  دهستان خورش رستم جنوبی) و بخش شاهرود به مرکزیت شهر کلور شامل( دهستان پلنگا، دهستان شال و دهستان شاهرود)  در جنوب استان اردبیل واقع است.یافته‌ها: نتایج بدست آمده نشان داد که به ترتیب معیار اقتصادی (494/0: CI)، معیار اجتماعی(271/0: CI)، معیار نهادی(099/0: CI)، معیار زیست­محیطی(092/0: CI) و معیار فیزیکی(045/0: CI) دارای اهمیتند. همچنین براساس اوزان نهایی شاخص­ها، به ترتیب شاخص بیکاری (103/0: CI)، بی انگیزگی به فعالیت اقتصادی در روستا (084/0: CI)، ضعف آگاهی به عوامل توسعه (073/0: CI)، اعتیاد(056/0: CI)، نابرابری­های اجتماعی(045/0: CI) و  طلاق(043/0: CI)،  به ترتیب مهم­ترین اولویت شاخص­های مسائل توسعه پایدار روستایی هستند.نتیجه­گیری: معیارهای اقتصادی و اجتماعی همچنین شاخص­های آن­ها، بیشترین اولویت مسائل توسعه پایدار روستایی شهرستان خلخال هستند..