فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مخاطرات طبیعی به‌خصوص زمین‌لرزه به دلیل شدت و زمان کوتاه اثرگذاری به یکی از دغدغه‌های اصلی برنامه ریزان تبدیل‌شده است. هدف: تحلیل و ارزیابی ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اجتماعی و اقتصادی شهر خلخال. روش ­شناسی: پژوهش حاضر جزو تحقیقات کاربردی و روش به‌کاررفته در آن، توصیفی -تحلیلی می‌باشد. در این پژوهش ابتدا از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، عوامل مؤثر بر تاب‌آوری شناسایی و پس از تهیه مدل مفهومی تحقیق، پرسشنامه‌ای در راستای رسیدن به هدف موردنظر طراحی گردید. تعیین حجم نمونه آماری آن با استفاده از روش کوکران و روش نمونه‌گیری با استفاده از روش تصادفی ساده انجام شد. برای سنجش تاب‌آوری از بین خانوارهای ساکن در شهر خلخال، تعداد ۳۸۰ نفر از شهروندان و ۱۵ نفر کارشناسان به‌عنوان حجم نمونه تحقیق انتخاب ‌شدند. پس از جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات میدانی در راستای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS استفاده شد و مشاهدات میدانی با استفاده از تکنیک فرآیند تحلیل ANP جمع‌آوری گردید و در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی Arc GIS پس از تهیه نقشه آسیب‌پذیری برای هر معیار، نقشه نهایی شاخص اجتماعی و اقتصادی شهر خلخال در نرم‌افزار Arc GIS تهیه گردیده است. قلمرو جغرافیایی: محدودۀ موردمطالعۀ پژوهش حاضر شهر خلخال می‌باشد. یافته‌ها: بالاترین وزن تاب‌آوری بعد اجتماعی با 7 زیر معیار اصلی مربوط به ساختار جنسی با وزن 20094/0 و پایین‌ترین آن مربوط به سطح تحصیلات با وزن 04651/0 می‌باشد؛ همچنین در بعد اقتصادی با 3 زیر معیار اصلی بالاترین وزن تاب‌آوری مربوط به وضعیت مالکیت مسکن با وزن 48064/0 و پایین‌ترین آن مربوط به مالکیت وسیله نقلیه با وزن 11397/0 می‌باشد. نتیجه ­گیری: با توجه به خروجی نرم‌افزار GIS می­توان بیان نمود که تقریباً نیمی از شهر ازنظر اجتماعی و اقتصادی در وضعیت نامطلوبی قرار دارد و این امر موجب می‌شود که در هنگام زمین‌لرزه آمار تلفات جانی و مالی افزایش یابد. به‌طورکلی می‌توان گفت در محدوده موردمطالعه همه شرایط و عوامل دخیل در آسیب‌پذیری در برابر زمین‌لرزه اعم از اقتصادی، اجتماعی در ارتباط باهم عمل نموده و باعث شکل‌گیری نواحی با آسیب‌پذیری بالا گردیده است.