تأثیر روابط دولت-رسانه بر روند روزنامهنگاری توسعه در ترکیه (2021-1945)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی
2 سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
doi
چکیده
روزنامهنگاری توسعه از دهه 1980 به بعد به صفاتی همانند بانی ملت-دولت، کارگزاران تقویتکننده دولت، حافظان شفافیت، مزین شده است. در همین راستا، هدف مقاله حاضر، واکاوی تأثیر متقابل روابط دولت-رسانه بر روند روزنامهنگاری توسعه و تأثیر آن بر فرآیند دموکراسیسازی ترکیه است. چارچوب نظری پژوهش حاضر، مبتنی بر «روزنامهنگاری توسعه» بوده و از روش «ردیابی فرآیند» بهرهبرداری شده است. در ترکیه، رابطه دولت و رسانه بهندرت در قالب رویکرد «خیرخواهی اقتدارگرا» که به ضرورت همکاری رسانهها و دولت تأکید دارد، استوار بوده است؛ معهذا جریان مطبوعات بهویژه «روزنامهنگاری توسعه» توانسته است در بزنگاههای تاریخی نقش روشنفکری حرفهای را بازی کند و انرژی لازم برای جنبشهای اجتماعی را فراهم نماید. آغاز این روند، به دورهی ورود ترکیه به سیستم چندحزبی در سال 1945 برمیگردد؛ دورهای که زمینهی تحولات شگرف در حوزه مطبوعات شکل گرفته بود اما در ادامه به جهت رویهی تمامیتخواهی ساختار حاکم(سالهای 1950)، ناقص باقی ماند. در دههی 1960، علیرغم کودتای نظامیان، به دلیل تصویب قانون اساسی لیبرال، مطبوعات ترکیه با یک فضای سیاسی تکثرگرا مواجه شدند و بدین ترتیب بار دیگر زمینه برای نقشآفرینی مطبوعات در رشد افکار و جریانات فراهم گشت. در دهه 1970 به جهت کودتای نظامیان، مطبوعات با موانع سخت مواجه شدند اما با تغییرات ساختاری -کیفی سالهای 1980، مجدداً عرصهی روزنامهنگاری رونق گرفت. دههی 1990 متأثر از نظام سیاسی آنارشیکوار، عرصه مطبوعات هم یک دورهی پر از تشتت را تجربه کرد. از سالهای 2003 تاکنون هم، جریان مطبوعات به غیر از یک دوره روند صعودی (2003 تا 2007) به جهت کاهش روند دموکراسیسازی، تغییر هدفدار برخی از مفاد قانون اساسی و تغییر نظام سیاسی از پارلمانی به ریاستی، فضای رشد و توسعه روزنامهنگاری توسعه بهمراتب محدود شده است.