تأثیر روابط دولت-رسانه بر روند روزنامه‌نگاری توسعه در ترکیه (2021-1945)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی

2 سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

doi
چکیده

روزنامه‌نگاری توسعه از دهه 1980 به بعد به صفاتی همانند بانی ملت-دولت، کارگزاران تقویت‌کننده دولت، حافظان شفافیت، مزین شده است. در همین راستا، هدف مقاله حاضر، واکاوی تأثیر متقابل روابط دولت-رسانه بر روند روزنامه‌نگاری توسعه و تأثیر آن بر فرآیند دموکراسی‏سازی ترکیه است. چارچوب نظری پژوهش حاضر، مبتنی بر «روزنامه‏نگاری توسعه» بوده و از روش «ردیابی فرآیند» بهره‏برداری شده است. در ترکیه، رابطه دولت و رسانه به‏ندرت در قالب رویکرد «خیرخواهی اقتدارگرا» که به ضرورت همکاری رسانه‏ها و دولت تأکید دارد، استوار بوده است؛ معهذا جریان مطبوعات به‏ویژه «روزنامه‌نگاری توسعه» توانسته است در بزنگاه‏های تاریخی نقش روشنفکری حرفه‌ای را بازی کند و انرژی لازم برای جنبش‌های اجتماعی را فراهم نماید. آغاز این روند، به دوره‏ی ورود ترکیه به سیستم چندحزبی در سال 1945 برمی‏گردد؛ دوره‏ای که زمینه‏ی تحولات شگرف در حوزه مطبوعات شکل گرفته بود اما در ادامه به جهت رویه‏ی تمامیت‏خواهی ساختار حاکم(سال‌های 1950)، ناقص باقی ماند. در دهه‏ی 1960، علی‏رغم کودتای نظامیان، به دلیل تصویب قانون اساسی لیبرال، مطبوعات ترکیه با یک فضای سیاسی تکثرگرا مواجه شدند و بدین ترتیب بار دیگر زمینه برای نقش‏آفرینی مطبوعات در رشد افکار و جریانات فراهم گشت. در دهه 1970 به جهت کودتای نظامیان، مطبوعات با موانع سخت مواجه شدند اما با تغییرات ساختاری -کیفی سال‌های 1980، مجدداً عرصه‏ی روزنامه‏نگاری رونق گرفت. دهه‏ی 1990 متأثر از نظام سیاسی آنارشیک‏وار، عرصه مطبوعات هم یک دوره‏ی پر از تشتت را تجربه کرد. از سال‌های 2003 تاکنون هم، جریان مطبوعات به غیر از یک دوره‏ روند صعودی (2003 تا 2007) به جهت کاهش روند دموکراسی‏سازی، تغییر هدف‌دار برخی از مفاد قانون اساسی و  تغییر نظام سیاسی از پارلمانی به ریاستی، فضای رشد و توسعه روزنامه‏نگاری توسعه به‏مراتب محدود شده است.

کلیدواژه‌ها