ارزیابی نقش توان اکولوژیکی در ارتقای تابآوری نواحی روستایی(مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان ماهنشان)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
doi
10.22034/jget.2023.390743.1483چکیده
مقدمه: حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار توجه همگان را به خود جلب کرده و به موضوعاتی بسیار ارزشمند در بسیاری از کشورها تبدیل شده است. محیط زیست به یک اکوسیستم انسان محور اشاره دارد که همزیستی با طبیعت، جامعه و اقتصاد است.هدف: هدف این تحقیق شناسایی نقش توان اکولوژیکی در ارتقای تابآوری نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان ماهنشان است.روش شناسی: رویکرد کلی پژوهش، از نوع پژوهشهای کمی و از نظر شیوه گردآوری دادهها، مبتنی بر دادههای کتابخانهای میباشد. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل 51 روستای حوضه مرکزی شهرستان ماهنشان میباشد.قلمرو جغرافیایی پژوهش: محدوده مورد مطالعه در ﭼﺎرﭼﻮﺑﯽ از ﻣﺨﺘﺼﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ 54 °36 ﺗﺎ 45 °36 ﻋﺮض ﺷﻤ ﺎﻟﯽ و 37 °47 ﺗﺎ 12 °47 ﻃﻮل ﺷﺮﻗﯽ ﻗﺮار دارد. روستاهای مورد مطالعه ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اداری- ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﺑﺨﺶ مرکزی از ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ماهنشان اﺳﺖ ﮐﻪ در اﺳﺘﺎن زنجان واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ.یافته ها و بحث: یافته های تحقیق نشان میدهد، ﺑﺮ اﺳﺎس پهنهبندی اکولوژیک، بخش مرکزی ماهنشان را ﻣﯽﺗﻮان ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﮑﻞ زیر ﺑﻪ 5 ﻋﺮﺻﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺮد. اﯾﻦ ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪای ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ارﺗﺒﺎط در درون ﻫﺮ ﯾﮏ از واﺣﺪﻫﺎی ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪی؛ ﺳﺎده ﺗﺮ از ارﺗﺒﺎط ﻣﯿﺎن واﺣﺪﻫﺎی ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﺎﺷﺪ.نتیجه گیری: ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن اﯾﻦ واﺣﺪﻫﺎ ﻋﻮاﻣﻠﯽ (از ﺟﻨﺲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻃﺒﯿﻌﯽ) وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪای ارﺗﺒﺎط ﻣﯿﺎن آﻧﻬﺎ را ﻣﺤﺪود ﻣﯽﮐﻨﺪ و اﯾﻦ ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﻨﺪه ﻣﺮزﻫﺎی ﻋﺮﺻﻪﻫﺎی ﻫﻢ ﭘﯿﻮﻧﺪ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﻨﺪ. براساس شاخص کل توان اکولوژیک، تفاوت معناداری میزان تابآوری روستاهای مورد مطالعه به دست آمده است. جهت این رابطه نیز مثبت برآورد شده است که نشان دهنده وجود رابطه مستقیم میباشد، بنابراین میتوان گفت با افزایش میران توان اکولوژیک، میزان تابآوری نیز افزایش پیدا میکند.