تبیین نقش بنیان‌های محیطی در توسعه پایدار سکونتگاه‌های روستایی(مطالعه موردی: منابع آب شهرستان شفت)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 استاد گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

4 دانشیار، گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

doi
10.22034/jget.2024.140650
چکیده

مقدمه: امروزه در توسعه پایدار سکونتگاه­های روستایی عوامل طبیعی نظیر منابع آبی و شرایط محیط ضمن آنکه در تعداد و پراکندگی زیستی حائز اهمیت هستند، اساس و شرایط اقتصادی و اجتماعی را نیز رقم زده­اند. منابع آب و پراکندگی شبکه آب­های جاری و سطحی و آب­بندان­ها از دیرباز نقش مهمی در تشکیل و پراکندگی روستاها داشته است.هدف:  مقاله‌ با هدف تبیین زمینه­های بهره گیری از عوامل و عناصر محیط طبیعی شهرستان شفت تدوین شده است.روش شناسی: روش تحقیق توصیفی- تحلیلی با بهره­گیری از الگوریتم آنتروپی شانون در سه سطح کوهستان و کوهیایه و جلگه می­باشد. گردآوری اطلاعات از طریق دو روش اسنادی و میدانی صورت گرفته است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو مکانی تحقیق 97 روستای شهرستان شفت در دو بخش مرکزی و احمد سرگوراب می­باشد که طبق سرشماری عمومی سال 1395، دارای 14165 خانوار بوده است.یافته ­ها و بحث: در واقع رودخانه­ ها به عنوان یکی از عوامل طبیعی تاثیرگذار علاوه بر تامین آب، شکل و پوشش ناهمواری، در تعیین مکان روستاها و بافت کالبدی آنها نیز موثر بوده­اند. نکته قابل توجه شکل­گیری تعداد 48 روستا در فاصله کمتر از 500 متری از مسیر رودخانه­ها و آبراهه­های شهرستان شفت است. 31 روستا از دهستان جیرده با 45 عدد آببندان و 08/18 درصدجنگل و 20 درصد اراضی دیم و آبی از حیث منابع آب توسعه یافته­ترین و 15 روستا از دهستان ملاسرا با 11 عدد آببندان و کمتر از 2 درصدجنگل و 8 درصد اراضی دیم و آبی از حیث منابع آب توسعه نیافته­ترین می باشند.نتیجه­ گیری: نتایج بیانگر این موضوع است که موقعیت سکونتگاه­های روستایی  بر منابع آبی تاثیر بسزایی دارد و ارزیابی روند تغییرات منابع آبی بعنوان عمده­ترین عامل کشت شالی و آبزی­پروری بمنظور پایایی اقتصاد روستاهای محدوده و پوشش گیاهی (کاشت درختان با نگاه برداشت اقتصادی کلان) با توجه به رقم توسعه روستاهای هر دهستان حائز اهمیت است.