فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه:  بحران‌های ناشی از بلایای طبیعی همواره در کمین جوامع انسانی بوده و می‌توانند در مدت زمان کوتاه آثار زیان‌باری را بر کانون­های مدنی شهری و روستایی تحمیل نمایند. یکی از این آثار زیان‌بار به دلیل عدم توانایی در پیش‌بینی زمانی وقوع سوانح طبیعی مخصوصاً زمین­لرزه­ها، بحران­های ناشی از آن­ها است.هدف:  هدف مقاله حاضر مخاطرات لرزه­ای شهری با رویکرد مدیریت بحران در شهر اردبیل است.روش شناسی:  پژوهش حاضر از لحاظ هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی ـ تحلیلی  است. در این پژوهش، ابتدا سناریوی لرزه­ای شهر اردبیل برای شدت­های مختلف لرزه­ای مورد بررسی قرار گرفته است. در مرحلۀ بعد برای بررسی عوامل موثر جهت کاهش آسیب‌های لرزه­ای معیارهای بررسی در مدیریت بحران شامل: وجود نظام ذخیره‌سازی، تجهیزات تخصصی، نیروی انسانی متخصص، نظام اطلاع رسانی، اثر بخشی عملیات و زیرساخت‌های ارتباطی، با استفاده از اطلاعات پرسشنامه‌ای تکمیل گردیده و تحلیل عوامل و متغیرها از روش معادلات ساختاری در نرم­افزار لیزرل صورت گرفت.  قلمرو جغرافیایی پژوهش:  مناطق پنجگانۀ شهر اردبیل.یافته­ ها و بحث:  پژوهش نشان می­دهد که بیشترین و کمترین نمایۀ آسیب­پذیری شهر اردبیل به ترتیب 905/0 و 580/0 است و کمترین و بیشترین میزان شدت لرزه­ای در زمین­لرزه­های با شدت­ V-VI و VII به 640/0 و 560/2 می­رسد. مهم­ترین متغیرهای پنهان موثر در مدیریت بحران زمین­لرزه و کاهش آسیب­پذیری نیز وجود نظام ذخیره‌سازی برای مدیریت پشتیبانی امداد (گویه ذخیره‌سازی لوازم اسکان )، تجهیزات تخصصی و وجود ساختار تشکیلات مناسب عملیاتی (گویه تجهیزات پشتیبانی)، نیروی انسانی متخصص (گویه آموزش‌های تخصصی و تکمیلی)، و اثربخشی عملیات و نظام اطلاع‌رسانی برای ساکنین ( گویه فعالیت مستمر ستاد اطلاع‌رسانی) و در بین وجود زیرساخت‌ها و تأسیسات ارتباطی (گویه وجود کمیته بحران) هستند.نتیجه­ گیری: در حال حاضر هر چند که زمین­لرزه­ها از لحاظ مکانی قابل پیش­بینی هستند ولی هنوز از لحاظ زمانی این امر مقدور نمی­باشد. لذا در بحث مدیرت بحران لرزه­ای مخصوصادر سطح شهرستان اردبیل به عنوان یکی از کانون­های لرزه­خیز شمال باختری ایران بایستی رویکرد غالب ایجاد آمادگی برای روبرو شدن با خطر لرزه­ای مورد توجه قرار گیرد.