واکاوی کمی و کیفی توان های ژئواکونومیکی حوزه خزر
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت ، ایران
2 استادیارگروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
3 دانشجوی دکتری جغرافیا ی سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران.
doi
10.22034/jget.2023.349278.1440چکیده
مقدمه: امروزه توجه به توانمندیهای دریایی یکی از مهمترین رویکردهای دولتها در راستای تحقق توسعه پایدار به شمار میرود. دریای خزر به عنوان یک منطقه منحصر به فرد ژئوپلیتیک، با دارا بودن مواهب محیطی، موقعیت ویژه و ظرفیتهای مساعد، تاثیر بسزایی بر توسعه مناطق و کشورهای پیرامونی خود به ویژه توسعه ژئواکونومیک دارد.هدف: این مقاله با هدف واکاوی کمی و کیفی توانهای ژئواکونومیکی حوزه خزر به رشته تحریر درآمده است.روش شناسی: نگارندگان با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و مطالعات کتابخانه ای و پیمایشی درصدد پاسخگویی به سوال این پژوهش که عبارت است از "کمی و کیفی توانهای ژئواکونومیکی حوزه خزر چگونه است؟" برآمده است. چنانکه ادبیات، مبانی نظری و یافتههای توصیفی پژوهش از طریق مراجعه به کتب معتبر، مقالات علمی، آمارنامهها و پژوهشهای مرتبط و یافتههای پیمایشی از طریق تدوین و تنظیم پرسشنامه و توزیع آن میان حجم نمونه شامل 271 نفر از اعضای انجمن ژئوپلیتیک ایران در فضای مجازی (930 نفر) که به صورت تصادفی ساده مورد پرسش قرار گرفتند، گردآوری شده است. یافتههای میدانی با تکیه بر نرم افزار spss و آزمونهای آماری در جهت ارزیابی فرضیه پژوهش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: حوزه دریای خزر به عنوان قلمرو جغرافیایی پژوهش مدنظر نگارندگان قرار گرفته است.یافته ها و بحث: بررسیهای کتابخانهای نشان می دهد : ظرفیتهای اقتصاد دریا محور خزر و کنشهای مرتبط با آن در قالب منابع بیولوژیک، اقتصاد انرژی، گردشگری ساحلی، صنعت کشتیرانی، موقعیت ممتاز بنادر، مناسبات مشترک ژئوکالچر، رویکردهای قدرتهای منطقهای فرامنطقهای با محوریت ایرن بر توانهای ژئواکونومیکی حوزه موثر است. همچنین یافتههای پژوهش که از طریق بررسیهای پیمایشی و از طریق تجزیه و تحلیل دادهها به کمک نرم افزار spss به دست آمده است حاکی از آن است بر اساس مقدار میانگین هر یک از گویههای پرسشنامه، مولفههای واقع شدن در مسیر کریدورهای شمال- جنوب، همسایگی خزر با روسیه، اشتراک فرهنگی پیرامون خزر، موقعیت اوراسیایی خزر و همجواری خزر با قفقاز و آسیای مرکزی، بیش از سایر مولفه ها بر کمیت و کیفیت توان ژئواکونومیکی حوزه خزر تاثیرگذار هستند.نتیجه گیری: ظرفیتهای اقتصاد دریامحور حوزه دریای خزر زمینههای توسعه مناسبات ژئواکونومیکی جمهوری اسلامی ایران را فراهم میآورد.