ساخت دستگاه پرس برای استخراج روغن کنجد و ارزیابی آن با استفاده از تکنیک هوش مصنوعی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه طراحی ماشین و مکاترونیک، پژوهشکده مکانیک، سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران

doi
10.22069/fppj.2025.22825.1839
چکیده

1. سابقه و هدفبرای بهینه‌سازی خواص مکانیکی و حرارتی موثر بر کیفیت و کمیت روغن کنجد، اثرات سرعت شفت مارپیچی و میزان رطوبت دانه کنجد در سه سطح مختلف مورد بررسی قرار گرفت. برای ارزیابی و مدل‌ سازی نتایج از ماشین بردار پشتیبان و روش سطح پاسخ استفاده شد. کنجد حاوی 44 درصد روغن و 30 درصد پروتئین است. فناوری‌های مکانیکی و شیمیایی مختلف به همراه دستگاه‌های متنوعی برای استخراج روغن وجود دارد [20]. استفاده از روش مکانیکی (پرس) با فشار روی بافت این دانه ها که منجر به خروج روغن از بافت آنها می‌ شود، توصیه شده است. هدف از فرآیند استخراج، تولید روغن سالم و خالص است [11].2. مواد و روش‌ هامکانیزم مارپیچی دستگاه به گونه‌ ای طراحی شده است که حداکثر فشار را بر روی دانه‌ ها وارد نماید. برای تعیین ضخامت پوسته محفظه پرس، هر دو تنش شعاعی و مماسی روی دیواره سیلندر محاسبه شد. طراحی مارپیچ برای استخراج روغن، نرخ تغذیه و فشار داخلی دستگاه بسیار مهم است. در این تحقیق سرعت‌ های مارپیچ 4/ 0، 6/ 0 و 8/ 0 هرتز و دمای محفظه پرس 30، 45 و 60 درجه سلسیوس و رطوبت دانه کنجد 5/ 3 و 7 درصد در نظر گرفته شد. یک شبکه عصبی برای تحلیل و مدل‌ سازی داده‌ ها استفاده گردید [7].3. یافته‌ هاعوامل اصلی مؤثر بر رفتار شبکه عصبی شامل پارامترهای ورودی و تعداد لایه های پنهان است. یک پرسپترون چند لایه (MLP) با لایه های پنهان در ساختار شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. بیشترین دقت و کمترین خطا در اندازه‌گیری اسیدیته روغن کنجد به ترتیب 9930/ 0 و 0023/ 0 و مقادیر مربوطه برای اندازه‌گیری پراکسید 9991/ 0 و 0006/ 0 بود. مقادیر RMSE برای اسیدیته و پراکسید به ترتیب 118/ 0 و 106/ 0 و مقادیر R2 برابر با 87/ 0 و 98/ 0 به دست آمد.4. نتیجه گیریطول مؤثر اکسترودر 390 میلی‌ متر، درایو دانه 30 میلی‌ متر، عمق دندان مارپیچ 10 میلی‌متر، قطر بیرونی 80 میلی‌متر و زاویه گام مارپیچ 5/ 82 درجه بود. افزایش دما باعث کاهش رطوبت دانه‌های کنجد در دستگاه می‌شود که به نوبه خود تا حدی بر کیفیت و کمیت روغن تأثیر می‌گذارد. افزایش سرعت مارپیچ، فشار و اصطکاک درون محفظه را افزایش می‌دهد که به نوبه خود دما را افزایش می‌دهد و به طور بالقوه منجر به احتراق اکسیژن هوا با روغن می‌شود، در نتیجه سطح پراکسید و اسیدیته روغن افزایش می‌یابد.