تحلیل عوامل موثر بر زیست‌پذیری سکونتگاه‌های غیر‌رسمی (نمونه موردی: محله حکیم نظامی ارومیه)

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

4 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22034/jget.2024.172392
چکیده

مقدمه:  امروزه نزدیک یک سوم جمعیت جهان در مناطق حاشیه­ای و سکونتگاه­های غیررسمی زندگی می­کنند این محله­ها از نمودهای بارز فقر شهری هستند که در درون یا مجاورت شهرها به‌ویژه شهرهای بزرگ به شکلی خودرو، فاقد مجوز ساختمان و برنامه‌ریزی رسمی شهرسازی، با تجمعی از اقشار کم‌درآمد و سطح نازلی از کیفیت شرایط زیست شهری شکل می‌گیرد. پایین بودن زیست­پذیری و ­سطح نازل مسکن در اسکان‌های غیررسمی ناشی از عوامل بسیاری همانند پایین بودن میزان درآمد، فقدان مالکیت قانونی، عدم حمایت‌های دولتی و سیاسی از محله و غیره می‌تواند باشد.هدف:  پژوهش حاضر، با هدف تحلیل عوامل موثر بر زیست­پذیری محله حکیم نظامی ارومیه است.روش شناسی:  پژوهش از نظر هدف­گذاری کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. روش نمونه­گیری به­صورت تصادفی ساده و حجم جامعه آماری با مدل کوکران با سطح خطای 5 درصد 379 نفر بر اساس جمعیت سال 1397 می­باشد. برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه­ای و میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) استفاده شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ محله حکیم نظامی ارومیه می‌باشد‌. ‌یافته­ ها و بحث:  یافته­ های این پژوهش نشان داد از بین ابعاد هفت گانه فرهنگ و پایداری اجتماعی، آموزش، زیست محیط، سلامت و بهداشت، امنیت و پایداری، کالبدی و حمل نقل، اقتصاد مربوط به محله حکیم نظامی ارومیه به ترتیب با بارهای عاملی 99/0، 67/0، 57/0، 24/0، 16/0، 14/0 و 14/0 بر زیست پذیری این محدوده تأثیر می‌گذارند.نتیجه­ گیری: نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان­دهنده این بود که زیست­پذیری در سطح محله حکیم نظامی ارومیه در سطح پایینی قرار دارد و همچنین با توجه به نتایج خروجی از مدل­سازی معادلات ساختاری شاخص فرهنگ و پایداری اجتماعی با میزان بار عاملی 99/0 بیشترین تاثیر را در راستای ارتقای زیست­پذیری محله حکیم نظامی ارومیه دارد.