ویژگی های تغذیه ای جوانه یونجه و تأثیر تخمیر با باکتری های پروبیوتیک بر ویژگی های آنتیاکسیدانی و پری بیوتیکی آن
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه بهداشت مواد غذائی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد، گروه بهداشت مواد غذائی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 استادیار، گروه بهداشت مواد غذائی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 دانشجوی دکتری، گروه بهداشت مواد غذائی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22069/fppj.2024.22681.1830چکیده
چکیدهسابقه و هدف: جوانههای گیاهی به دلیل فراوانی، زیست فراهمی بالای ترکیبات و اثرات سلامتیبخش، توجه زیادی را به خود جلب کردهاند. حبوبات جوانه زده متداولترین اشکال مصرفی جوانهها در رژیم غذایی انسان هستند. جوانهی یونجه منبع سرشار از پروتئین، فیبر، مواد معدنی، ویتامینها، گلوکوزینولات و ترکیبات فنولی است. جوانه یونجه به صورت خشک شده، پودر یا مکملهای رژیمی به شکل قرص مصرف می-شود. با در نظر گرفتن ویژگیهای تغذیهای، پودر جوانهی یونجه (ASP) میتواند به عنوان یک پریبیوتیک عمل نماید. هدف از این مطالعه بررسی ویژگیهای تغذیهای ASP و ارزیابی پتانسیل پریبیوتیکی آن بر دو باکتری پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی ATCC 393 و بیفیدوباکتریوم لانگوم ATCC 55813 در شرایط برونتنی میباشد. همچنین، اثرات فرآیند تخمیر ASP با باکتریهای پروبیوتیک، بر محتوای پلی فنولها و فعالیت آنتیاکسیدانی آن مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روشها: ترکیب اسیدهای چرب، پروفایل آمینواسید و محتوای املاح ASP به ترتیب با کروماتوگرافی گازی مجهز به دتکتور جرمی، آمینواسید آنالایزر، و پلاسمای جفت شده القائی مجهز به طیف سنج نشر نوری تعیین گردیدند. ASP در دو سطح غلظت 5/0 و 1% از نظر قابلیت تحریک رشد دو باکتری پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی و بیفیدوباکتریوم لانگوم مورد بررسی قرار گرفت. فروکتوالیگوساکارید و گلوکز به ترتیب به عنوان پریبیوتیک استاندارد و کنترل مثبت مورد استفاده قرار گرفتند. تغییرات در جمعیت باکتریهای پروبیوتیک و pH محیط کشت طی 48 ساعت تخمیر در محیط کشت MRS براث بدون گلوکز (GF-MRS) پایش گردید. محتوای ترکیبات فنولی کل (TPC) و فعالیت آنتیاکسیدانی ASP طی زمان تخمیر به ترتیب با روشهای Folin–Ciocalteu و مهار رادیکالهای آزاد DPPH ارزیابی گردید. یافتهها: ASP حاوی مقادیر قابل توجهی از آسپاراتیک اسید، گلوتامیک اسید و اسیدهای چرب ضروری از قبیل فنیل آلانین، لوسین و لیزین بود. همچنین حاوی مقادیر قابل توجهی از اسیدهای چرب غیر اشباع از قبیل لینولئیک اسید و اولئیک اسید بود. پتاسیم فراوانترین عنصر تشکیل دهنده ASP بود و پس از آن فسفر و کلسیم قرار گرفتند. هر دو سویهی پروبیوتیک رشد قابل ملاحظهای در حضور ASP داشتند. جمعیت لاکتوباسیلوس کازئی و بیفیدوباکتریوم لانگوم طی 48 ساعت تخمیر با %۱-ASP به ترتیب 91/4 و Log CFU/ml 11/5 افزایش یافت که قابل مقایسه با اثرات گلوکز و FOS بود. کاهش در pH محیط کشت GF-MRSB با غلظت ASP همبستگی منفی نشان داد. فعالیت آنتیاکسیدانی و TPC در طول زمان تخمیر توسط هر دو باکتری افزایش یافتند که اثر لاکتوباسیلوس کازئی بیشتر بود. نتیجهگیری: نتایج نشان داد ASP منبع عالی از املاح، اسیدهای آمینه ضروری و اسیدهای چرب غیر اشباع است. باکتریهای پروبیوتیک نه تنها در حضور ASP زنده ماندند بلکه باعث افزایش ترکیبات فنولی و بهبود فعالیت آنتیاکسیدانی و ظرفیت عملکردی ASP تخمیر شده گردیدند. تخمیر جوانههای گیاهی غنی از ترکیبات فنولی با باکتریهای پروبیوتیک، میتواند به عنوان رویکرد نوینی در توسعهی غذاهای عملگرا مد نظر قرار گیرد.