بررسی امنیت غذایی و تحلیل چالش های آن در مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستاهای دهستان بکشلوچای، شهرستان ارومیه)
نویسندگان
1 استادیار، عضو هیئت علمی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22034/jget.2024.178354چکیده
مقدمه: دسترسی به غذای کافی، مطلوب و سلامت تغذیهای ازمحورهای اصلی توسعه وزیربنای پرورش نسل آیندة کشور قلمداد میشود جوامع روستایی با تأمین بیش ازدوسوم مواد غذایی، نقش قابل توجهی در تأمین امنیت غذایی کشور ایفا میکنند. با این وجود شواهد نشان میدهد وضعیت تأمین کنندگان اصلی امنیت غذایی کشوردراثر عللی که تاکنون به آن توجه نشده است، حداقل در مقایسه با جوامع شهری، در وضعیت نامساعدی قرار دارد.هدف: پژوهش حاضر با هدف کلی تحلیل وضعیت امنیت غذایی و عوامل مؤثر بر آن در جامعة روستایی دهستان بکشلوچای انجام شده است.روش شناسی: جامعۀ آماری پژوهش را کلیه سرپرستان خانوارهای 51 روستای واقع دردهستان بکشلوچای تشکیل میدهد که با استفاده از فرمول کوکران، 180 نفراز سرپرستان خانوار به عنوان نمونۀ مورد مطالعه انتخاب شدهاند.در بخش کمی پژوهش حاضر برای سنجش امنیت غذایی از پرسشنامه استانداردوجهانی وزارت کشاورزی آمریکا که روایی و پایایی آن در مطالعات متعددی تأیید شده است، استفاده شد. در بخش کیفی، گردآوری دادهها از طریق نمونهگیری هدفمند و با روش گلوله برفی، تا رسیدن به مرحله اشباع تئوریک ادامه داشت و دادههای گردآوری شده با استفاده از روش نظریه داده بنیاد(GTM) تحلیل شدهاند.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی شامل روستاهای دهستان بکشلوچای، شهرستان ارومیه بوده است.یافته ها و بحث: نتایج بخش کمی پژوهش نشان داد امنیت غذایی محدوده مورد مطالعه در شرایط نامساعدی قرار دارد. به این صورت که 7.8درصد افراد مورد مطالعه دارای امنیت غذایی، 10 درصد در شرایط ناامنی غذایی بدون گرسنگی، 25 درصد در شرایط ناامنی غذایی با گرسنگی متوسط و 57.2 درصد در شرایط ناامنی غذایی با گرسنگی شدید قرار گرفتهاند و بین روستاهای مورد مطالعه به لحاظ امنیت غذایی تفاوت معناداری وجود ندارد.نتیجه گیری: نتایج بخش کیفی پژوهش در ارتباط با چالشهای امنیت غذایی در محدوده مورد مطالعه نشان داد پنج چالش اساسی امنیت غذایی که به صورت سلسله ای با همدیگر در ارتباط هستند، عبارتنداز: ضعف سیاستگذاریها، ضعف شرایط اقتصادی، نارساییها و مخاطرههای محیطی، موانع فرهنگی و تغییرات اجتماعی و ناپایداری کشاورزی.