بررسی امنیت غذایی و تحلیل چالش های آن در مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستاهای دهستان بکشلوچای، شهرستان ارومیه)

نویسندگان

1 استادیار، عضو هیئت علمی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/jget.2024.178354
چکیده

مقدمه:  دسترسی به غذای کافی، مطلوب و سلامت تغذیه‎ای ازمحورهای اصلی توسعه وزیربنای پرورش نسل آیندة کشور قلمداد می‎شود جوامع روستایی با تأمین بیش ازدوسوم مواد غذایی، نقش قابل توجهی در تأمین امنیت غذایی کشور ایفا می‎کنند. با این وجود شواهد نشان می‎دهد وضعیت تأمین کنندگان اصلی امنیت غذایی کشوردراثر عللی که تاکنون به آن توجه نشده است، حداقل در مقایسه با جوامع شهری، در وضعیت نامساعدی قرار دارد.هدف:  پژوهش حاضر با هدف کلی تحلیل وضعیت امنیت غذایی و عوامل مؤثر بر آن در جامعة روستایی دهستان بکشلوچای انجام شده است.روش شناسی:  جامعۀ آماری پژوهش را کلیه سرپرستان خانوارهای 51 روستای واقع دردهستان بکشلوچای تشکیل می‎دهد که با استفاده از فرمول کوکران، 180 نفراز سرپرستان خانوار به عنوان نمونۀ مورد مطالعه انتخاب شده‎اند.در بخش کمی پژوهش حاضر برای سنجش امنیت غذایی از پرسشنامه استانداردوجهانی وزارت کشاورزی آمریکا که روایی و پایایی آن در مطالعات متعددی تأیید شده است، استفاده شد. در بخش کیفی، گردآوری داده‎ها از طریق نمونه‎گیری هدفمند و با روش گلوله برفی، تا رسیدن به مرحله اشباع تئوریک ادامه داشت و داده‎های گردآوری شده با استفاده از روش نظریه داده بنیاد(GTM) تحلیل شده‎اند.قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شامل روستاهای دهستان بکشلوچای، شهرستان ارومیه بوده است.یافته­ ها و بحث: نتایج بخش کمی پژوهش نشان داد امنیت غذایی محدوده مورد مطالعه در شرایط نامساعدی قرار دارد. به این صورت که  7.8درصد افراد مورد مطالعه دارای امنیت غذایی، 10 درصد در شرایط ناامنی غذایی بدون گرسنگی، 25 درصد در شرایط ناامنی غذایی با گرسنگی متوسط و 57.2 درصد در شرایط ناامنی غذایی با گرسنگی شدید قرار گرفته‎اند و بین روستاهای مورد مطالعه به لحاظ امنیت غذایی تفاوت معناداری وجود ندارد.نتیجه­ گیری: نتایج بخش کیفی پژوهش در ارتباط با چالش‎های امنیت غذایی در محدوده مورد مطالعه نشان داد پنج چالش اساسی امنیت غذایی که به صورت سلسله ‎ای با همدیگر در ارتباط هستند، عبارتنداز: ضعف سیاست‎گذاری‎ها، ضعف شرایط اقتصادی، نارسایی‎ها و مخاطره‎های محیطی، موانع فرهنگی و تغییرات اجتماعی و ناپایداری کشاورزی.