نقد لوازم روش ابطالگرایی در نظریۀ جامعۀ باز کارل پوپر
نویسندگان
1 دکترای مدرّسی معارف؛ عضو هیئت علمی و استادیار گروه معارف دانشگاه اراک
doi
10.22034/ksiu.2022.1091چکیده
ساختمان معرفتی نظریۀ اجتماعی- سیاسی «جامعۀ باز» کارل پوپر(1902-1994 م) به عنوان اتوپیا و الگوی جامع نظری اصلاحطلبان غربگرا، بر روش ابطالگرایی در فلسفۀ علم او بنا شده است. پژوهش حاضر در پی ابطال عقلی این روش بود. روش: این پژوهش بین رشتۀ فلسفۀ سیاسی و معرفتشناسی فلسفی و به روش کتابخانهای و توصیفی- انتقادی انجام شد. یافتهها: روش ابطالگرایی پوپر به عنوان ملاک علمیت همۀ نظریههای تجربی و سیاسی- اجتماعیاش، ارتباط مستقیم با تمام مؤلفههای نظریۀ جامعۀ باز(= لیبرال دموکراسی منفی) دارد؛ مؤلفههایی چون: خردورزی انتقادی، نفی مرجعیتطلبی و تمامیتخواهی و تأکید بر تساهل و مدارا و نیز پلورالیسم معرفتی و دینی؛ با ابطال منطقی این روش نظریۀ جامعۀ باز نیز مخدوش شده است. نتیجهگیری: روش اثباتگرایی عقلی و کشفی و تجربی مبتنی بر امکان و بلکه ضرورت کسب معرفت یقینی که مورد تأکید فیلسوفان سیاسی و اجتماعی مسلمان است، به ادلّۀ عقلی بر روش ابطالگرایی پوپری تفوّق دارد.
