بررسی فرونشست زمین به دلیل برداشت بی رویه از منابع آب های زیرزمینی با تکنیک تداخل سنجی راداری در دشت فسا
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22034/jget.2024.148385چکیده
مقدمه: فرونشست زمین یک پدیده زمینشناسی زیستمحیطی است که باعث آسیبرسانی به نقاط جمعیتی و سکونتگاههای انسانی و خسارتهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی میشود.تکنیک تداخلسنجی راداری یک ابزار قوی در برآورد فرونشست با دقتی در محدوده میلی متر با استفاده از مشاهدات فاز را دارا هستند.هدف: یکی از مناطقی که با مخاطره فرونشست مواجه است، دشت فسا در استان فارس است که با توجه به اهمیت موضوع در این تحقیق به بررسی میزان فرونشست، مطالعه سطح آب زیرزمینی و بررسی کشت آبی و دیم منطقه مورد مطالعه پرداخته شد.روش شناسی: به منظور محاسبه فرونشست از تصاویر سنتینل رادار با فرمت(SLC) تک منظر با پوراریزاسیون(VV) جهت محاسبه میران نرخ جابجایی استفاده میشوند. روش تداخلسنجی راداری روشی برای ترکیب تصاویر SAR گرفته شده از سنجندههای راداری ماهواره Sentinel 1A سالهای 2016 تا 2020 و همچنین اطلاعات چاههای پیزومتری موجود در منطقه اخذ و تغییرات آنها در طول دوره 1399-1372 در نرمافزار GIS با استفاده از مدل درون یابی IDW نقشه سطح آب زیرزمینی تهیه و مورد استفاده قرار گرفته است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: دشت فسا یکی از وسیعترین و مهمترین دشتهای استان فارس است که چه از نظر جمعیت انسانی ساکن و همچنین سطح زیر کشت دارای اهمیت میباشد.یافته ها و بحث: سطح آب زیرزمینی در محدودههای دارای فرونشست زمین با افت همراه بوده است. به خصوص در روستاهای دستجه، صحرآورد و قاضی کوچک که بیشترین میزان افت سطح آب زیرزمینی را دارا میباشد و در پهنه خطر فرونشست زیاد هم قرار دارند. زمینهای منطقه بیشتر شامل باغات و کشت آبی است. و با توجه به امضا طیف بدست آمده از پوششهای گیاهی منطقه مورد مطالعه نوع کشت زمینها بر اساس دیم کاری یا کشت آبی، شناسایی شد.نتیجه گیری: طبق نتیجه بدست آمده یکی از دلایل اصلی فرونشست زمین در منطقه مورد مطالعه، برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی است و در نهایت با استفاده از نقشه پهنهبندی خطر فرونشست مشخص شد که به طور کلی 11401 نفر در محدوده خطر فرونشست زندگی میکنند. ضروری است سازمانها و نهادهای متولی با اتخاذ سیاستها و برنامهریزیهای مناسب، پیش از وقوع بحران درصدد کاهش هر گونه آسیب به سکونتگاههای انسانی، جمعیت و زیرساختهای موجود در این مناطق باشند.