بررسی و تحلیل تئوری حقبهشهر و نقش آن در تحقق حکمروائی خوب شهری در کلانشهر تبریز
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22034/jget.2024.159060چکیده
مقدمه: حقبهشهر یک حق بشری است که شامل تعلق یافتن شهر به همهی شهروندان و مشارکت آنان در امور شهری است. حقبهشهر تضمین مساوی بودن فرصتها و توزیع مناسب خدمات و امکانات است که میتواند ارتباط دوسویهی مؤثری با حکمروایی خوب شهری ایفا نماید.هدف: هدف تحقیق حاضر بررسی و تحلیل تئوری حقبهشهر و نقش آن در تحقق حکمروائی خوب شهری در کلانشهر تبریز میباشد.روششناسی: تحقیق حاضر ازنظر نوع هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی و برای جمعآوری دادهها از روشهای کتابخانهای و میدانی استفاده شد. جامعه آماری را شهروندان ساکن در کلانشهر تبریز تشکیل میدهند که طبق سرشماری مرکز آمار در سال 1395 دارای ۱۵۵۸۶۹۳ نفر جمعیت و 497898 خانوار بوده که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 337 نفر از شهروندان بهعنوان نمونه انتخاب شدند. در انتخاب شهروندان، افراد بالای 20 سال مورد پرسشگری قرار گرفتند و برای نمونهبرداری در مناطق دهگانه کلانشهر نیز از روش خوشهای استفاده شد. جهت تجزیهوتحلیل دادهها از آزمونهای تیتک نمونهای، میانگین، کروسکالوالیس، رگرسیون وزنی جغرافیایی و تحلیلمسیر استفاده گردید.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی تحقیق کلانشهر تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی در شمال غرب ایران است.یافته ها و بحث: یافته ها نشان داد، در بین شاخصهای حقبهشهر شاخص متنوع بودن فعالیتها و کاربران در وضعیت مطلوبی قرار داشته و سایر شاخصها در وضعیت قابل قبولی قرار ندارند. ازنظر فضایی منطقه 9 با میانگین رتبهای 05/175 و منطقه 7 با میانگین رتبهای 10/170 در وضعیت مطلوبی به سر میبرند. ازنظر شاخصهای حکمروایی خوب شهری نیز شاخصهای مشارکت، قانونمندی و پاسخگویی در وضعیت متوسط به بالایی بوده و منطقه 8 و 7 از این نظر وضعیت مطلوبی دارند.نتیجهگیری: شاخص های تئوری حق به شهر در سطح کلانشهر تبریز اثرات متنوعی در تحقق حکمروایی خوب شهری از دیدگاه شهروندان دارد. چنانچه، شاخصهای پذیرش تفاوت و تضادهای شهری با مقدار 242/0 و آزادی فعالیت در فضای شهری با مقدار 145/0 بیشترین تأثیرگذاری در تحقق حکمروایی خوب شهری در کلانشهر تبریز داشتهاند. لذا، میتوان گفت در فرایند حکمروایی خوب شهری در متروپلیسهای ایران توجه به تئوری حق به شهر و حقوق شهروندی از ضروریات توسعهپایدار شهری است.