بررسی و تحلیل تئوری حق‌به‌شهر و نقش آن در تحقق حکمروائی خوب شهری در کلان‌شهر تبریز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/jget.2024.159060
چکیده

مقدمه: حق‌به‌شهر یک حق بشری است که شامل تعلق یافتن شهر به همه‌ی شهروندان و مشارکت آنان در امور شهری است. حق‌به‌شهر تضمین مساوی بودن فرصت­ها و توزیع مناسب خدمات و امکانات است که می‌تواند ارتباط دوسویه‌ی مؤثری با حکمروایی خوب شهری ایفا نماید.هدف: هدف تحقیق حاضر بررسی و تحلیل تئوری حق‌به‌شهر و نقش آن در تحقق حکمروائی خوب شهری در کلان‌شهر تبریز می­باشد.روش‌شناسی: تحقیق حاضر ازنظر نوع هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی و برای جمع­آوری داده­ها از روش­های کتابخانه­ای و میدانی استفاده شد. جامعه آماری را شهروندان ساکن در کلان‌شهر تبریز تشکیل می­دهند که طبق سرشماری مرکز آمار در سال 1395 دارای ۱۵۵۸۶۹۳ نفر جمعیت و 497898 خانوار بوده ‌که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 337 نفر از شهروندان به­عنوان نمونه انتخاب شدند. در انتخاب شهروندان، افراد بالای 20 سال مورد پرسشگری قرار گرفتند و برای نمونه­برداری در مناطق ده‌گانه کلان‌شهر نیز از روش خوشه­ای استفاده شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده­ها از آزمون­های تی­تک نمونه­ای، میانگین، کروسکال­والیس، رگرسیون وزنی جغرافیایی و تحلیل­مسیر استفاده گردید.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی تحقیق کلانشهر تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی در شمال غرب ایران است.یافته­ ها و بحث: یافته­ ها نشان داد، در بین شاخص­های حق‌به‌شهر شاخص متنوع بودن فعالیت‌ها و کاربران در وضعیت مطلوبی قرار داشته و سایر شاخص­ها در وضعیت قابل قبولی قرار ندارند. ازنظر فضایی منطقه 9 با میانگین رتبه­ای 05/175 و منطقه 7 با میانگین رتبه­ای 10/170 در وضعیت مطلوبی به سر می­برند. ازنظر شاخص­های حکمروایی خوب شهری نیز شاخص­های مشارکت، قانونمندی و پاسخگویی در وضعیت متوسط به بالایی بوده و منطقه 8 و 7 از این نظر وضعیت مطلوبی دارند.نتیجه‌گیری: شاخص­ های تئوری حق به شهر در سطح کلانشهر تبریز  اثرات متنوعی در تحقق حکمروایی خوب شهری از دیدگاه شهروندان  دارد. چنانچه، شاخص­های پذیرش تفاوت و تضادهای شهری با مقدار 242/0 و آزادی فعالیت در فضای شهری با مقدار 145/0 بیشترین­ تأثیرگذاری در تحقق حکمروایی خوب شهری در کلان‌شهر تبریز داشته­اند. لذا، می­توان گفت در فرایند حکمروایی خوب شهری در متروپلیس­های ایران توجه به تئوری حق به شهر و حقوق شهروندی از ضروریات توسعه­پایدار شهری است.