فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده: سابقه و هدف: گوشت ماهی یکی از منابع مهم رژیم غذایی انسان است. این محصول به‌دلیل وجود مواد مغزی در معرض فساد زود هنگام است. عرضه تازه ماهی و جلوگیری از فساد و افزایش زمان ماندگاری در صنایع غذایی مورد توجه بوده و لذا استفاده از فیلم‌ها و پوشش-های خوراکی به‌منظور افزایش زمان ماندگاری ماهی تازه مورد توجه قرار گرفته است. اسانس گیاه لعل کوهستان دارای ترکیباتی مانند تیمول و کارواکرول می‌باشد که سبب ایجاد خواص ضدمیکروبی می‌شود. برای بهبود ویژگی‌های ضد‌میکروبی و آنتی‌اکسیدانی و رفع مشکل فراریت و میزان مصرف بالای اسانس‌ها می‌توان از نانوامولسیون آن‌ها استفاده کرد. در این مطالعه اثر پوشش خوراکی کازئینات سدیم حاوی امولسیون و نانوامولسیون اسانس لعل کوهستان بر رشد باکتری سودوموناس آئروژینوزا و لیستریا مونوسایتوژنز تلقیح شده به فیله ماهی قزل آلای رنگین کمان طی نگهداری در یخچال مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: اسانس گیاه لعل کوهستان (Od-EO) با استفاده از دستگاه کلونجر و طبق روش‌های استاندارد استخراج شد و غلظت 2 درصد نانوامولسیون اسانس (Od-NEO) تهیه‌گردید. اثر ضد‌باکتریایی و خاصیت آنتی‌اکسیدانی اسانس و نانوامولسیون اسانس مورد ارزیابی قرارگرفت. جهت ارزیابی اثرات ضد باکتری ابتدا 100 میکرولیتر از سوسپانسیون باکتری تهیه شده با غلظت CFU/mL105 به قطعات تهیه شده به‌صورت سطحی تلقیح و سپس به‌منظور ایجاد پوشش روی فیله ماهی، نمونه‌ها به مدت 2 دقیقه در تیمارهای مختلف شامل سرم فیزیولوزی استریل (کنترل)، محلول پوششی کازئینات سدیم خالص، محلول پوششی کازئینات حاوی اسانس و محلول پوششی کازئینات حاوی نانوامولسیون اسانس غوطه‌ور شدند. نمونه‌ها به مدت ۲ دقیقه در دمای اتاق و در شرایط استریل زیر هود خشک گردیدند تا پوشش خوراکی مورد نظر بر روی آن‌ها تشکیل شده و سپس به مدت 15 روز در دمای 4 درجه سانتی‌گراد نگه‌داری و به فاصله هر 3 روز مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد مهمترین ترکیب اسانس تیمول با غلظت 4/53 درصد می‌باشد. حداقل غلظت مهارکنندگی و کشندگی اسانس برای باکتری سودوموناس آئروژینوزا به‌ترتیب 10 و 20 میلی‌گرمبر میلی‌لیتر و در برابر باکتری لیستریا مونوسایتوژنز به ترتیب 5/2 و 5 میلی‌گرمبر میلی‌لیتر و حداقل غلظت مهارکنندگی و کشندگی نانوامولسیون اسانس برای باکتری سودوموناس آئروژینوزا به ترتیب 5/2 و 10 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر و برای باکتری لیستریا مونوسایتوژنز به‌ترتیب 25/1 و 5/2 میلی‌گرم‌ بر میلی‌لیتر بود. فعالیت آنتی‌اکسیدانی اسانس و نانوامولسیون اسانس لعل کوهستان به‌ترتیب 95/1456 و 29/757 میکروگرم بر میکرولیتر بود. تیماری با کازئینات سدیم حاوی اسانس و یا کازئینات سدیم حاوی نانوامولسیون اسانس لعل کوهستان توانستند به‌طور معناداری میزان باکتری لیستریا مونوسایتوژنز و سودوموناس آئروژینوزا تلقیح شده در قطعات فیله‌ی ماهی طی 15 روز نگه‌داری در دمای یخچال را کاهش دهند (05/0p<).نتیجه‌گیری: پوشش خوراکی حاوی نانوامولسیون اسانس لعل کوهستان در مقایسه با امولسیون دارای اثر ضد‌باکتری مؤثرتری علیه باکتری‌-های تلقیح شده داشته و سبب حفظ ویژگی‌های حسی و افزایش ماندگاری ماهی قزل آلای رنگین کمان گردید.