بررسی تاثیر تحریم‌های اقتصادی و نوسانات نرخ ارز بر واردات کشور ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد پولی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

doi
10.22034/ecoj.2025.66577.3417
چکیده

تحریم‌های اقتصادی علیه اقتصاد ایران، به طور اجتناب­ناپذیری ارزش پول ملی و جریان تجارت بین­المللی را تحت تاثیر قرار داده­اند. از طرفی تحریم‌ها بر انتظارات مردم اثر گذاشته و موجب افزایش نوسانات نرخ ارز نیز شده­اند. با درک این اهمیت، هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر تحریم‌های اقتصادی و نوسانات نرخ ارز بر واردات کشور ایران طی دوره 1402-1370 است. این تحقیق حاوی دو نوآوری است؛ اول اینکه تحریم­های اعمال شده علیه اقتصاد ایران را با سه درجه­بندی مختلف خفیف، متوسط و قوی؛ لحاظ کرده و دیگر اینکه چون عوامل مرئی و نامرئی متعددی می­توانند بر واردات یک کشور موثر باشند، از مدل رگرسیون فازی برای برازش مدل استفاده کرده است. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد که با افزایش نوسانات نرخ ارز، ریسک معاملات برای واردکنندگان افزایش یافته و به همین دلیل جریان ورودی واردات کاهشی شده است. همچنین ضرایب فازی متغیرهای مجازی تحریم نیز نشان دهنده این است که با اعمال تحریم­ها، علاوه بر محدودیت جریان ورودی کالاها و خدمات به کشور، هزینه­های تمام شده کالاهای وارداتی نیز افزایش یافته و به همین دلیل نسبت وارادت به تولید ناخالص داخلی ایران، کاهش محسوسی را تجربه کرده است. در مقایسه ضرایب فازی مثلثی متقارن مدل مورد مطالعه نیز می­توان نتیجه گرفت که اصلی­ترین مانع واردات به کشور ایران، تحریم­های با شدّت قوی هستند که همچون دیواری بلند بر سایر عوامل سایه افکنده و جریان ورودی کالاها و خدمات را به شدت کاهش داده­اند.