تحلیل فضایی اثرات جابجایی پایتخت در تعادلهای منطقه ای ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه ارو.میه، ارومیه، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد جغرافیاو برنامهریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
4 استاد، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22034/jget.2023.152741چکیده
مقدمه: با انتقال پایتخت دو تاثیر مهم خواهد داشت، تاثیر اول آن در راستای حل مشکلات تهران خواهد بود و تاثیر دوم در راستای ایجاد تعادل توسعه در فضای سرزمینی کشور خواهد بود. در این تحقیق تأثیر دوم جابجایی پایتخت مورد بررسی و تحلیل خواهد گرفت.هدف: این تحقیق دارای دو هدف میباشد که هدف اول آن بررسی نقش تهران(پایتخت) در نظام شهری کشور و نابرابریهای توسعه فضای سرزمینی خواد بود و هدف دوم آن بررسی و تحلیل جابجایی پایتخت و تأثیر آن در ایجاد تعادلهای منطقهای ایران میباشد.روش شناسی: روش پژوهش توصیفی- تحلیلی میباشد، ابزار جمعآوری دادهها بهصورت کتابخانهای (اسنادی) و پرسشنامه بوده است. جامعه آماری کارشناسان مسائل آمایش سرزمین و برنامهریزی منطقهای بوده است. حجم نمونه 100 نفر میباشد که از طریق نمونه گیری هدفمند (قضاوتی) انتخاب شده است. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از تاپسیس، ضریب پراکندگی تحلیل خوشهای و تحلیل رگرسیونی استفاده شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی شامل مراکز استانی کل کشور میباشد که مطابق سرشماری نفوس و مسکن سال 1395 شامل 31 استان می باشد.یافته ها و بحث: مسیر متعادلسازی توسعه فضای سرزمینی کشور کاهش تمرکز قدرت و تصمیمگیری در پایتخت و افزایش آن در سایر مناطق کشور میباشد که برای این منظور باید ترکیبی از راهبردهای انتقال قدرت به مراکز منطقهای و محلی، اعطای امتیازات به سرمایه گذاریها در مناطق محروم و باز توزیع فعالیت و امکانات بر اساس مزیتهای نسبی مناطق استفاده شود.نتیجه گیری: نتایج نشان میدهد که تاثیر جابجایی پایتخت در گزینههای مختلف از نظر کارشناسان نمیتواند در توسعه متعادل کشور موثر باشد و مناسبترین راهبرد از نظر کارشناسان توزیع قدرت تصمیمگیری در مناطق کشور(پایتختهای منظومهای) میباشد.
