فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ضایعات محصولات باغبانی شامل ضایعات کمی و کیفی از تولید تا مصرف می‌باشد. سه عامل زمان برداشت، مدت انبارمانی و اقلیم، کیفیت میوه و در نتیجه میزان ضایعات را تحت تأثیر قرار می‌دهد. شاخص‌های گوناگونی جهت تعیین زمان برداشت مناسب مد نظر است. مهم‌ترین آنها در مورد پرتقال شاخص بلوغ (نسبت مواد جامد محلول کل به اسید قابل تیتراسیون)، مواد جامد محلول کل و میزان عصاره می‌باشد. مدت زمان انبارمانی پرتقال به شرایط تولید نظیر اقلیم، مدیریت باغ، زمان برداشت و شرایط انبارمانی بستگی دارد. به دلیل کمبود اطلاعات پایه و ضروری در رابطه با پرتقال تولید شده در استان گلستان، این تحقیق با هدف تعیین کیفیت میوه در زمان برداشت و پس از انبارمانی به مرحله اجرا درآمد. مواد و روش‌ها: در این تحقیق با توجه به گستردگی باغات مرکبات و تنوع اقلیمی گلستان، استان به سه ناحیه غرب (کردکوی و بندرگز)، مرکز (علی آباد و گرگان) و شرق (آزادشهر) تقسیم و در هر ناحیه تعدادی باغ با مدیریت یکسان انتخاب شد. نمونه‌ها در هر باغ در دو زمان (هنگامی که کمتر از 10 درصد سطح میوه تغییر رنگ داده و هنگامی که بیش از 90 درصد سطح میوه تغییر رنگ داده) برداشت شد. سپس، نمونه‌های هر ناحیه در هر تاریخ برداشت با هم مخلوط و نهایتاً یک نمونه مرکب جهت انجام آزمایشات اخذ ‌گردید. نمونه‌ها در شرایط 6-4 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 90-85 درصد انبار شد. ویژگی‌های کیفی میوه نظیر اسید قابل تیتراسیون، مواد جامد محلول کل، شاخص بلوغ، pH، میزان اسید اسکوربیک، میزان قند کل، قندهای احیا کننده و ساکارز در زمان برداشت و پس از 2 و 4 ماه انبارداری با استفاده از روش‌های ذکر شده در استانداردرملی ایران به شماره‌های 2685 (تجدید نظر اول) و 2-14617 آزمون گردید. داده‌های آزمایش با استفاده از طرح آماری فاکتوریل 3×3×2 (دو سطح زمان برداشت، سه سطح ناحیه برداشت و سه سطح مدت انبارمانی زمان صفر، 2 و 4 ماه نگهداری) و در سه تکرار و نرم افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مکان برداشت تاثیر معنی‌دار بر ویژگی‌های اسید قابل تیتراسیون (01/0≥p)، مواد جامد محلول (01/0≥p) و شاخص بلوغ (05/0≥p) داشت، لیکن بر ویژگی‌های اسید آسکوربیک، میزان قند کل و احیا تاثیر معنی‌داری (01/0≥p) نداشت. زمان برداشت نیز بر اسید قابل تیتراسیون، شاخص بلوغ و اسید آسکوربیک تاثیرگذار بود (01/0≥p) لیکن بر ویژگی‌های مواد جامد محلول، قند کل و احیا تاثیری نداشت. مدت انبارمانی نیز بجز قند کل سایر ویژگی‌های کیفی میوه شامل اسید قابل تیتراسیون، مواد جامد محلول، شاخص بلوغ، اسید آسکوربیک و قند احیا را تحت تاثیر معنی‌دار خود (01/0≥p) قرار داد. نتایج نشان داد که اسید قابل تیتراسیون، اسید اسکوربیک، مواد جامد محلول کل، شاخص بلوغ، قند کل، قند احیاء و ساکارز به‌ترتیب در دامنه 67/1-76/0 گرم در 100 میلی‌لیتر، 16/40-04/11 میلی‌گرم در 100 گرم، 43/11-88/8 درجه بریکس، 34/13-34/6، 16/9-76/5 گرم در 100 گرم، 54/4-01/3 گرم در 100 گرم و 83/4-10/3 گرم در 100 گرم قرار داشت. نتیجه‌گیری: نمونه‌های ناحیه مرکز استان دارای بیشینه میزان عصاره و اسید کل و کمینه مقدار اسیدیته، مواد جامد محلول و شاخص بلوغ بودند. زمان برداشت دوم نیز موجب کاهش اسید کل و افزایش شاخص بلوغ گردید. انبارمانی نیز میزان عصاره، اسیدیته، اسید اسکوربیک، مواد جامد محلول، شاخص بلوغ و قند احیا را افزایش و میزان اسید کل و ساکارز را کاهش (01/0≥p) داد. بر اساس نتایج حاصله می‌توان بیان نمود نمونه‌های ناحیه مرکز در مقایسه با دو مکان دیگر باید دیرتر برداشت شوند تا کیفیت مطلوب‌تری داشته باشند. انبارمانی گرچه منجر به تغییراتی در تعدادی از صفات بررسی شده داشت لیکن می‌توان بیان نمود که میوه‌های باغات استان گلستان پتانسیل انبارمانی به مدت چهارماه را دارا هستند.