تحلیل مولفه های اثر گذار اقتصادی – اجتماعی بر کیفیت زندگی سکونتگاههای روستایی شهرستان لاهیجان
نویسندگان
1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
4 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
doi
10.22034/jget.2023.172382چکیده
مقدمه: کیفیت زندگی به عنوان مفهومی برای نشان دادن میزان رضایت فرد از زندگی و معیاری برای تعیین رضایت و عدم رضایت افراد و گروهها از ابعاد مختلف زندگی است. کیفیت زندگی مردم در سکونتگاههای روستایی به عوامل از جمله اشتغال، درآمد مناسب، دسترسی به خدماتی مانند آموزش و بهداشت، سلامت، محیط طبیعی وابسته است.هدف: هدف پژوهش تعیین مولفههای اثر گذاری اقتصادی و اجتماعی بر کیفیت زندگی سکونتگاههای روستایی شهرستان لاهیجان میباشد.روش شناسی: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و بر مبنای روش انجام کار توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری شامل 12 روستای شهرستان لاهیجان در سه طبقهی کوچک، متوسط و بزرگ میباشد. حجم نمونهها با استفاده از جدول استاندارد مورگان 385 نفر و شیوهی جمعآوری تحقیق به صورت اسنادی و پیمایشی صورت گرفته است. شاخصها و گویههای مورد بررسی با توجه به سوالهای، اهداف تحقیق و مطالعات مشابهی که مشاهده شده در بعد اقتصادی انتخاب شدهاند. تجزیه و تحلیل دادههای رو به دست آمده از پرسشنامه با استفاده از روشهای آماری توصیفی و استنباطی آزمون ضریب همبستگی و آزمون فریدمن صورت گرفته و به وسیله نرمافزار SPSS مورد پردازش قرار گرفته است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر سکونتگاههای روستایی شهرستان لاهیجان واقع در شرق استان گیلان میباشد. یافته ها و بحث: از مجموع 6 مولفه اثرگذار اقتصادی بر کیفیت زندگی روستاهای مورد مطالعه 4 مولفه مرتبط با کیفیت درآمد و اشتغال به دلیل ضعف بنیانهای اقتصادی روستاها پایینتر از میانگین وزنی 3 و مولفه های برخورداری از سلامت جسمی خوب و استفاده از وسایل میکانیزاسیون در فعالیت های کشاورزی بالاتر از حد متوسط بوده است. مولفه های اجتماعی موثر بر کیفیت زندگی روستاییان با 12 گویه ارزیابی که به جز گویههای وجود مراکز خدمات درمانی و بهداشتی و وجود مراکز فرهنگی و هنری مناسب که میانگین وزنی آنها کمتر از 3 بوده سایر مولفه ها از سوی روستاییان مناسب تعیین شده است. نتیجه گیری: بین مولفه های اقتصادی شامل کیفیت اشتغال و درآمد و کیفیت زندگی با سطح اطمینان 99 درصد و خطای 1 درصد به میزان 599/0 رابطه وجود دارد و این بدان معناست که با افزایش و بهبود مولفههای اقتصادی نظیر اشتغال و درآمد، کیفیت زندگی در سکونتگاههای روستایی بالاتر رفته و وضعیت مناسبتری به خود میگیرد. همچنین نتایج آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن تعیین ارتباط بین اثرگذاری مولفههای اجتماعی و کیفیت زندگی در روستاهای محدوده مورد مطالعه با سطح اطمینان 99 درصد و خطای 1 درصد در بعد کیفیت آموزش 516/0، بعد کیفیت و سلامت 507/0 و در بعد کیفیت اوقات فراغت 649/0 ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.