تحلیل مولفه های اثر گذار اقتصادی – اجتماعی بر کیفیت زندگی سکونتگاههای روستایی شهرستان لاهیجان

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

4 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

doi
10.22034/jget.2023.172382
چکیده

مقدمه:  کیفیت زندگی به عنوان مفهومی برای نشان دادن میزان رضایت فرد از زندگی و معیاری برای تعیین رضایت و عدم رضایت افراد و گروه­ها از ابعاد مختلف زندگی است. کیفیت زندگی مردم در سکونتگاه­های روستایی به عوامل از جمله اشتغال، درآمد مناسب، دسترسی به خدماتی مانند آموزش و بهداشت، سلامت، محیط طبیعی وابسته است.هدف:  هدف پژوهش تعیین مولفه­های اثر گذاری اقتصادی و اجتماعی بر کیفیت زندگی سکونتگاه­های روستایی شهرستان لاهیجان می­باشد.روش شناسی:  تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی  و بر مبنای روش انجام کار توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری  شامل 12 روستای شهرستان لاهیجان در سه طبقه‌ی  کوچک،  متوسط و بزرگ می‌باشد. حجم نمونه‌ها با استفاده از جدول استاندارد مورگان 385 نفر و شیوه‌ی جمع‌آوری تحقیق به صورت اسنادی و پیمایشی صورت گرفته است. شاخص‌ها و گویه‌های مورد بررسی با توجه به سوال­های، اهداف تحقیق و مطالعات مشابهی که مشاهده شده در بعد اقتصادی انتخاب شده‌اند. تجزیه و تحلیل داده‌های رو به دست آمده از پرسش­نامه با استفاده از روش­های آماری توصیفی و استنباطی آزمون ضریب همبستگی و آزمون فریدمن صورت گرفته و  به وسیله نرم‌افزار SPSS مورد پردازش قرار گرفته است.قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر سکونتگاه­های روستایی شهرستان لاهیجان واقع در شرق استان گیلان می­باشد. یافته­ ها و بحث:  از مجموع 6 مولفه اثرگذار اقتصادی بر کیفیت زندگی روستاهای مورد مطالعه 4 مولفه مرتبط با کیفیت درآمد و اشتغال  به دلیل ضعف بنیان­های اقتصادی روستاها پایین­تر از میانگین وزنی 3 و مولفه­ های برخورداری از سلامت جسمی خوب و استفاده از وسایل میکانیزاسیون در فعالیت ­های کشاورزی بالاتر  از حد متوسط بوده است. مولفه­ های اجتماعی موثر بر کیفیت زندگی روستاییان با 12 گویه ارزیابی که به جز  گویه­های وجود مراکز خدمات درمانی‌ و بهداشتی‌ و وجود مراکز فرهنگی و هنری مناسب که میانگین وزنی آنها کمتر از 3 بوده سایر مولفه ­ها از سوی روستاییان مناسب تعیین شده است.    نتیجه­ گیری: بین مولفه­ های اقتصادی شامل کیفیت اشتغال و درآمد و کیفیت زندگی با سطح اطمینان 99 درصد و خطای 1 درصد به میزان 599/0 رابطه وجود دارد و این بدان معناست که با افزایش و بهبود مولفه­های اقتصادی نظیر اشتغال و درآمد، کیفیت زندگی در سکونتگاه­های روستایی بالاتر رفته و وضعیت مناسبتری به خود می­گیرد. همچنین نتایج آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن تعیین ارتباط بین اثرگذاری مولفه­های اجتماعی و کیفیت زندگی در روستاهای محدوده مورد مطالعه با سطح اطمینان 99 درصد و خطای 1 درصد در بعد کیفیت آموزش 516/0، بعد کیفیت و سلامت 507/0 و در بعد کیفیت اوقات فراغت 649/0 ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.