تهیه و فرمولاسیون میکروکپسول های حاوی عصاره رزماری با روش های خشک کن انجمادی و پاششی و ارزیابی خصوصیات آن ها

نویسندگان

1 عضو هیات‌علمی، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 عضو هیات‌علمی، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 کارشناس‌ارشد علوم و صنایع غذایی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 عضو هیات‌علمی، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22069/fppj.2023.20890.1733
چکیده

سابقه و هدف: امروزه به دلیل مضراتی همچون افزایش احتمال خطرات قلبی،سرطان زایی و بروز مشکلات معده که افزودنی‏نهای های خوراکی مصنوعی برای بدن دارند، توجه به ترکیبات ضد میکروبی با منشاء گیاهی و حیوانی که باعث کنترل میکروبی، شیمیایی و افزایش ماندگاری مواد غذایی شود، رو به افزایش است. اسانس‌ها، عصاره‌ها، گیاهان دارویی و خوراکی بدلیل داشتن ترکیبات ضدمیکروبی، به منظور جلوگیری از رشد پاتوژن‌های بیماری‌زا و تاخیر رشد عوامل فساد در مواد غذایی و نیز بعنوان افزودن‌ های افزودنی‏های‏خوراکی امروزه مورد توجه صنعت غذا و بسته بندی قرار گرفته‌اند. کاهش نیاز به آنتی‏ بیوتیک‌ها، کنترل آلودگی میکروبی غذاها، توسعه تکنولوژی‌های بهبود عمر ماندگاری، حذف پاتوژن‌های نامطلوب و تاخیر فساد میکروبی، کاهش مقاومت میکروارگانیسم‌های پاتوژن یا افزایش مقاومت سلولی برخی از فواید این ضدمیکروب‌های طبیعی است. استفاده از تکنولوژی میکروکپسولاسیون یکی از روش‌های نوین در افزایش میزان عملکرد ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی عصاره‌ها می باشد که به افزایش عملکرد آن‌ها کمک می‌کند.مواد و روش ها: در این پژوهش برای شناسایی ترکیبات فنلی انتقال یافته رزماری دستگاه HPLC استفاده شد. همچنین، با آزمون های MIC و MBC اسانس‌ رزماریعصاره رزماری میزان قابلیت ضد‌میکروبی آن بررسی شد. اسانس رزماریعصاره رزماری به صورت میکروکپسوله با مالتودکسترین/ نشاسته اصلاح شده با روش‌های خشک کن خشک‏کن پاششی و خشک کن خشک‏کن انجمادی به همراه اولتراسوند و بدون اولتراسوند تهیه شد. آزمون‌های میکروکپسول‌ها شامل خصوصیات مورفولوژیکی، درصد به دام اندازی، درصد آزاد سازی، اندازه ذرات، خصوصیات اتصال رزماری به میکروکپسول‌های مالتودکسترین/ نشاسته اصلاح شده بررسی شد. طرح به صورت کامل تصادفی و در سه تکرار انجام شد. نتایج آزمون ها با استفاده از نرم افزار Minitab 16 در سطح احتمال 95 درصد آنالیز شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که تیمارهای میکروکپسول‌های تهیه شده با روش خشک‏ کن انجمادی و اولتراسوند از خصوصیات مورفولوژیکی یکنواخت، اندازه ذرات کوچکتری و میکروکپسول های تهیه شده با روش خشک کن خشک‏کن پاششی از اندازه ذرات بزرگتری برخوردار بودند . دامنه سایز میکروکپسول ها از محدوده 95 میکررومتر تا 2/119 میکرومتر بوده و شاخص پراکندگی نیز از 360/0 تا 443/0 بین تیمارهای میکروکپسول ها مشاهده شد. اما تیمارهای میکروکپسول تهیه شده با روش خشک کن خشک‏کن پاششی و بدون اولتراسوند دارای بالاترین اندازه ذرات و کمترین میزان درصد به دام اندازی و آزادسازی بود. از نظر نوع پیوندهای ایجاد شده بین مالتودکسترین، نشاسته اصلاح شده و رزماری در هر یک از روش ها اختلافات معنی داری مشاهده نشد(05/0 ˃p). نتیجه گیری کلی : نهایتا تیمار میکروکپسول تهیه شده با روش خشک کن خشک‏کن انجمادی و اولتراسوند به عنوان تیمار بهینه انتخاب شد. این نسبت می‌تواند به عنوان حالت بهینه در صنعت غذا به عنوان یک میکروکپسول ضد‏ میکروبی و آنتی اکسیدانی استفاده شود.