تحلیل فضایی حساسیت وقوع زمین لغزش در محدوده های روستایی و شهری (مطالعه موردی: حریم مناطق تابع شهرستان گرگان در حوضه آبخیز زرین گل)
نویسندگان
1 مربی گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفهای، تهران، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه پیام نور تهران، ایران
doi
10.22034/jget.2023.147993چکیده
مقدمه: زمینلغزشها فرایندهای طبیعی زمینشناسی هستند که ناهمواریهای سطح زمین را متحول کرده، دوباره شکل میدهند. زمین لغزش یکی از پدیدههای مهم و قابلتوجه در مسائل زیستمحیطی، آبخیزداری و منابع طبیعی میباشد. مهمترین دلیل با اهمیت بودن این پدیده، تلفات جانی و مالی ناشی از به وقوع پیوستن آنها میباشد حوضه آبخیز زرین گل به دلیل توپوگرافی عمدتاً کوهستانی، فعالیت زمین ساختی و لرزه خیزی زیاد، پتانسیل طبیعی برای زمینلغزشهای گسترده را دارد.هدف: در این راستا با توجه به موضوع، هدف پژوهش فوق پهنهبندی و ارزیابی حساسیت وقوع زمین لغزش در محدوده شهرگرگان در حوضه آبخیز زرین گل با استفاده از سیستمهای اطلاعات جغرافیایی است.روش شناسی: تحقیق حاضر، با توجه به ماهیت مسئله و موضوع مورد بررسی، از نوع تحقیقی و از حیث مطالعات کاربردی است. جهت تحلیل فضایی حساسیت وقوع زمین لغزش معیارهایی از قبیل: (شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، فاصله از مراکز سکونتی، انحنای زمین، بارش، ارتفاع، تراکم پوشش گیاهی، زمینشناسی، خاک، تراکم آبراهه، فاصله از جاده مورد ملاحظه قرار گرفتهاند. بهمنظور محاسبه تراکم و میزان سبزی پوشش گیاهی از پروداکت (Mod13Q1) سنجنده مودیس ماهواره Terra استفاده گردید و خروجی نهایی با روش همپوشانی، همپیوند در محیط GISمحاسبه شد. تمامی فرایندها و تجزیه تحلیل دادهها در محیط (Spss,Excell) و نرمافزار (GIS) انجام گردید. همچنین جهت ارزیابی و اعتبار سنجی مدلها از منحنی (ROC) استفاده شد.قلمرو جغرافیایی پژوهش: این پژوهش نیز بر روی حریم مناطق تابع شهرستان گرگان در حوضه آبخیز زرین گل انجام شده است.یافته ها و بحث: نتایج بدست آمده نقشه نهایی حساسیت وقوع زمین لغزش نشاندهنده آن است که طبقه 5 با ضریب لغزش بالا 90/13 درصد از کل مساحت منطقه، طبقه4 با ضریب لغزش زیاد 89/17 درصد، طبقه3 با ضریب متوسط90/33 درصد، طبقه 2 با ضریب کم91/22 درصد، طبقه1 با ضریب خیلی کم40/11 درصد را به خود اختصاص دادهاند در نتیجه 79/31 درصد از کل منطقه در معرض لغزش شدید قرار دارد.نتیجه گیری: نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که روستاهای در محدوده خطر زیاد شامل روستاهای ( مرتع قزلق، مرتع شکر علی، خیرات، نومل، توسکستان، فیضآباد، مریم آباد ) میباشد.