تاب‌آوری مالی شرکت‌های پتروشیمی در بورس اوراق بهادار ایران با استفاده از الگوی خود رگرسیون برداری با وقفه توزیعی

نویسندگان

1 استادیار موسسه پژوهش و برنامه ریزی اموزش عالی گروه اقتصاد آموزش عالی، تهران،ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی دانشگاه امام صادق (ع) و پژوهشگر مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران ، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق (ع)

doi
10.22054/fiba.2025.84092.1022
چکیده

تاب‌آوری مالی مفهومی کلیدی در مدیریت بنگاه‌های اقتصادی است که به توانایی شرکت‌ها در مواجهه با نوسانات اقتصادی، ناپایداری‌های بازار، و شوک‌های بیرونی اشاره دارد. این پژوهش با هدف بررسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تاب‌آوری مالی در صنعت پتروشیمی ایران، به تحلیل جامع شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1395 تا 1402 پرداخته است. در این مطالعه، با به‌کارگیری روش الگوی خودرگرسیون برداری یا وقفه توزیعی (ARDL) و استفاده از داده‌های آماری دقیق، تلاش شده است تا روابط میان ساختار مالکیت، مدیریت ریسک، فناوری‌های نوآورانه، و تنوع بازار با شاخص‌های تاب‌آوری مالی مورد واکاوی قرار گیرد. نتایج نشان می‌دهد که ساختار مالکیت دولتی و عمومی غیردولتی در صنعت پتروشیمی ایران نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های کلان شرکت‌ها و عملکرد آن‌ها در شرایط بحرانی ایفا می‌کند. این ساختارها، به‌ویژه در شرایط تحریم و نوسانات بازار جهانی، تأثیرات قابل‌توجهی بر کارایی و ثبات مالی شرکت‌ها دارند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عواملی همچون قیمت بالاتر نفت اوپک، شاخص مثبت کیوتوبین، اندازه شرکت، جریان نقدی قوی و بازده بالای دارایی‌ها تأثیر مثبت معناداری بر تاب‌آوری مالی دارند. در مقابل، تغییرات منفی شاخص کیو توبین و اهرم مالی تأثیر منفی داشته‌اند،هرچند اهرم مالی از نظر آماری معنادار نبوده است. شرکت‌های خصوصی به دلیل انعطاف بیشتر در واکنش به تغییرات بازار، عملکرد بهتری در افزایش سودآوری سهامداران دارند،در حالی که شرکت‌های دولتی به علت وابستگی به سیاست‌های دولتی با چالش‌های کارایی مواجه‌اند. این پژوهش با تمرکز بر صنعت پتروشیمی ایران، راهکارهایی برای ارتقای تاب‌آوری مالی ارائه داده و در بهبود سیاست‌گذاری‌های اقتصادی نقش‌آفرین است.