بررسی و ارزیابی پارامترهای نشست، جابهجایی و فشار حاصل از دادههای ابزاردقیق (مطالعه موردی: سد خاکی گلستان)
نویسندگان
1 گروه آموزشی مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان ، ایران
2 دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
3 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
4 گروه آموزشی مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22126/atwe.2025.12129.1166چکیده
هدف: ابزارگذاری و رفتارنگاری سدها بهویژه در سدهای خاکی، یکی از مراحل اساسی و لازم در فرایندهای ساخت و بهرهبرداری این سازهها بوده و برای کنترل ساخت، تضمین ایمنی و کاهش هزینههای اجرائی آنها ضروری است. در این تحقیق رفتار سد خاکی گلستان واقع بر رودخانه گرگانرود در استان گلستان در طی دوره زمانی ساخت، اولین آبگیری و نیز دوره بهرهبرداری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. روش پژوهش: برای انجام تحلیل موردنظر، دادههای ابزاردقیق پیزومترها، نشست سنجها و انحراف سنجهای سد خاکی گلستان در طی سه مرحله زمانی فوق (بیش از 15 سال)، استخراج و بر اساس این دادهها، نشست سد و تغییر شکلهای افقی و قائم آن طبق ضوابط استاندارد بررسی شدند. همچنین نسبت فشار آب منفذی اضافی نیز تحلیل شد. یافتهها: نتایج دادههای ابزاردقیق و نیز مشاهدات پاییندست مخزن سد نشان داد که اختلاف مقادیر نرخ و میزان نشست بدنه سد در ترازهای بالاتر در مقایسه با ترازهای پایینتر تا حدودی بیشتر از حد انتظار است. حداکثر مقدار نشست در وسط تاج سد حدود 55 سانتیمتر بود که در مقایسه با محدوده مجاز 5/1 متری قابلقبول است. همچنین نتایج پیزومترهای پی، آبگذری از دیواره آببند با ضریب نفوذپذیری قابلقبول را تأیید نمود. نتیجه گیری: سد گلستان از نظر میزان انحراف و نشست دارای وضعیت مطلوبی بوده و ابزاردقیق، اعدادی منطقی و در محدوده مجاز را نشان میدهند. برخی موارد مثل نشت از المان آببند اگرچه پایداری سد را به مخاطره نمیاندازد، اما لازم است موردتوجه قرار گرفته و به کمک تحلیل دقیقتر دادههای ابزاردقیق و نیز تحلیل رفتار سازهای سد مدیریت شود. بهطورکلی و بر اساس رفتارسنجی و شواهد حاصل از بازرسیها میتوان نتیجه گرفت که سد گلستان پس از گذشت بیش از 22 سال از بهرهبرداری آن، در وضعیت مطلوبی از نظر پایداری و ایمنی قرار دارد. نتایج حاصل از پیزومترها و مشاهدات پاییندست بیانگر کارایی نسبتاً مطلوب تنوره و پتوی زهکش است