فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف : ترکیبات فعال زیستی نظیر فیبرها و پلی ‌فنول‌ های موجود در محصولات گیاهی ، در سلامت انسان نقش دارند . اثرات سودمند ترکیبات فنولیک به خصوصیت آنتی ‌اکسیدانی آن‌ ها مربوط می‌ شود. هسته خرما که جزء ضایعات کارخانجات فرآوری خرما است بسته به نوع واریته ، به‌طور میانگین حدود 15- 10 درصد وزن کل میوه را تشکیل می دهد و به‌عنوان یک منبع غنی از فیبرهای رژیمی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی می ‌باشد . هدف از این پژوهش ، مقایسه اثر روش ‌های استخراج سنتی ( خیساندن) و فراصوت بر میزان ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی استخراج شده از عصاره هسته سه واریته خرمای کبکاب ، زاهدی و استعمران استان بوشهر و بررسی فعالیت آنتی‌اکسیدانی آن ‌ها می‌باشد .مواد و روش‌ها : هسته‌ نمونه‌ های خرما از میوه جدا سازی شده و سپس به منظور حذف گوشت با آب شتشو و در نهایت خشک و پودر شدند . از پودر حاصله با استفاده از روش خیساندن عصاره‌گیری شد . به‌منظور بررسی اثر فرآیند فراصوت بر استخراج ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی ، سه زمان 5 ، 10 ، 15 دقیقه و دو شدت 50 و 100 درصد استفاده شد . میزان محتوای فنول ‌کل عصاره‌ ها با استفاده از معرف فولین سیوکالتیو و محتوای فلاونوئید‌ کل عصاره‌ ها بر اساس روش رنگ‌ سنجی آلومینیوم کلراید اندازه‌گیری شد . دو روش مهار رادیکال آزاد DPPH و ABTS جهت ارزیابی خواص آنتی‌اکسیدانی عصاره ‌ها به کار رفتند . یافته‌ها : مقایسه بین دو روش استخراج نشان داد که بازده استخراج ترکیبات مؤثره هسته هر سه واریته خرما در روش فراصوت نسبت به روش خیساندن بیشتربود . بیشترین بازده استخراج ترکیبات مؤثره مربوط به زمان 10 دقیقه و شدت صوت 100 درصد مشاهده شد . نتایج آزمون‌ های آنتی‌اکسیدانی نشان داد ، عصاره ‌های هیدروالکلی هسته سه رقم خرما ، در مهار رادیکال‏ های آزاد وابسته به غلظت است و با افزایش غلظت ، فعالیت ضدرادیکالی آن ‌ها افزایش می ‏یابد ، همچنین باوجود فنول ( 324/29میکروگرم بر میلی‌ گرم گالیک ‌اسید) و فلاونوئید ( 360/1282 میکروگرم بر میلی‌ گرم کوئرستین) بیشتر عصاره هسته رقم زاهدی ، عصاره هسته رقم کبکاب دارای بیشترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی بود. نتیجه‌گیری کلی: پودر هسته رقم زاهدی، کبکاب و استعمران منبع خوبی از ترکیبات آنتی‌اکسیدان طبیعی است. بنابراین بر اساس یافته‌های این پژوهش، پودر و عصاره هسته ارقام مختلف خرما می‌تواند به عنوان یک آنتی‌اکسیدان طبیعی در غذاهای مختلف استفاده شود.واژه‌های کلیدی: هسته خرما، فراصوت، خیساندن، ترکیبات فنولی، فعالیت آنتی‌اکسیدانی