تحلیل ریختشناسانه ابریقهای پیکرهگون زرینفام با فرم سَر خروس، متعلق به عصر ایلخانی
نویسندگان
1 استاد گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه گرافیک، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، پردیس کیش دانشگاه تهران، کیش، ایران
doi
10.22067/jhistory.2025.93813.1383چکیده
پیکرهسازی در ایران تقریباً با گامهای اولیه تمدن در این سرزمین کهن آغاز میشود. در این میان ظرف پیکرهها، گونههای هنری فاخری هستند که علاوه بر دارابودن جنبههای زیباشناسانه، کاربردی بودند و به فرمهای گوناگونی ازجمله اشکال انسانی، حیوانی، پرندگان و ریختهای تلفیقی ساخته شدهاند. در این میان ابریقهای پیکرهگون زرینفام با فرم سَر خروس، به لحاظ دارابودن ساختار فرمی زیبا و ترکیببندی دقیق حائز اهمیت بوده و ازآنجاییکه فقط در عصر ایلخانی خلق گشتهاند و کاملاً منحصر به این دوره تاریخی هستند، جایگاه بسیار ویژهای را در بین دیگر ظروف پیکرهای به خود اختصاص دادهاند. با ورود اسلام به ایران و ساخت لعاب زرینفام، این لعاب درخشان با انعکاس طلا گونهاش به بستر آثار سفالی ازجمله ظرف پیکرهها نیز راه پیدا کرد و به دنبال آن ظرف پیکرههای زرینفام کمنظیری بهویژه در عصر ایلخانی خلقگشتند که تا به امروز جایگاه بسیار ارزشمندی را به خود اختصاص دادهاند.در این پژوهش قصد بر این است که ویژگیهای ریختی و فرمی ابریقهای پیکرهای زرینفام که با فرم سَر خروس و در دوره ایلخانی ساخته شدهاند، موردمطالعه قرار گیرند. بنابراین این مقاله درصدد پاسخگویی به این پرسشها است که چه ویژگیهای ریختشناسانهای در ابریقهای پیکرهای زرینفام دوره ایلخانی که با فرم سَر خروس ساخته شدهاند، مشهود است؟ و فرم و ریخت قالب در این ظروف پیکرهگون چیست؟برای دستیابی به پاسخ این سؤالات در گام نخست ابریقهای پیکرهگون زرینفام عصر ایلخانی که با فرم سَر خروس ساخته شدهاند، معرفی شده و در ادامه بهمنظور کشف ویژگیهای ریختشناسانه آنها، فرم و ساختار آثار مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.