بررسی اشتغال‌زایی تقاضا محور و توسعه کارآفرینی کشاورزی در مناطق روستایی شهرستان‏های شیراز، بوشهر، چابهار و رشت

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استاد گروه جغرافیای انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

doi
10.22034/jget.2023.147994
چکیده

مقدمه:  روند رشد و توسعه جهانی سبب توسعة روستایی، ارتقای ظرفیت و بهره وری ‌بخش کشاورزی از طریق سیاست‌‌های ساختاری و با هدف بهره‌برداری از مزیت‌‌های رقابتی محصولات کشاورزی و ... می‌باشد، که روستا‌ها می‌توانند زمینه ساز ظهور بسیاری از حرفه‌های نو و کارآفرینانه گردند.هدف:  هدف پوهش حاضر بررسی اشتغال‌زایی تقاضا محور و توسعه کارآفرینی کشاورزی در مناطق روستایی شهرستان‏های شیراز، بوشهر، چابهار و رشت بود.روش شناسی:  روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و نتایج آن، کاربردی است. جامعه آماری این پژوهش شامل ساکنان روستاهای شهرستان‏های شیراز؛ بوشهر؛ چابهار؛ و رشت که در کلاس‌‌های کارآفرینی جهاد کشاورزی شرکت داشته‌اند، بود و بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 380 نفر در این مطالعه انتخاب شدند که همه‌ی افراد مورد مطالعه، تخصصی در زمینه کشاورزی، کارآفرینی و اقتصاد روستایی داشتند (دهیار، کشاورزان تحصیل کرده در رشته کشاورزی و رشته های وابسته، خیرین و کارآفرینان ). جهت گردآوری اطلاعات از دو شیوه مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی (مبتنی بر پرسشنامه) استفاده شد و به کمک روش تحلیل عاملی اکتشافی راهکارها دسته‌بندی شدند و در نهایت اولویت هر یک از عوامل و راهکارهای ساختاری زیر مجموعه‌ی آن‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس فریدمن تعیین شد.قلمرو جغرافیایی پژوهش:  ساکنان روستایی شهرستان‏های شیراز (بخش مرکزی)، بوشهر (بخش مرکزی)، چابهار (بخش مرکزی) و رشت (بخش سنگر).یافته ­ها و بحث: یافته‌های پژوهش نشان داد که تدوین سند ملی و برنامه‌ی ویژه‌ی توسعه‌ی کارآفرینی و کسب وکارهای کوچک و متوسط (18/5) در رتبه اول؛ ایجاد مراکز کارآفرینی و خدمات مشاوره‌ای در روستاها (04/5) در رتبه دوم؛ ارایه‌ی حمایت‌های مالی و مالیاتی سازمان یافته (52/4) در رتبه سوم؛ کاهش الزامات و مراحل اداری و بانک و ... (36/4) در رتبه چهارم؛ و ایجاد شبکه‌های حامی توسعه کارآفرینی روستایی و کشاورزی(72/4) در رتبه پنجم می‌باشد. نتیجه­ گیری:  نتایج پژوهش نشان داد که روستا‌ها به علت داشتن منابع طبیعی و انسانی بی‌شمار، می‌توانند زمینه ساز ظهور بسیاری از حرفه‌های نو و کارآفرینانه گردند و با کاهش اهمیت نسبی زراعت و لزوم ایجاد تنوع اقتصادی در روستاها، برنامه‌ریزان باید با تدوین سیاست‌ها و راهبردهای مؤثر به توسعه‌ی کارآفرینی در مناطق روستایی بپردازند.