شناسایی پیشرانها و سناریوهای محتمل در حکمروایی محیط زیست کلانشهر تبریز
نویسندگان
1 دانشآموخته دکترای اقتصاد نهادگرایی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشآموخته دکترای اقتصاد شهری و منطقهای، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 استاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/ecoj.2025.67491.3432چکیده
حکمروایی محیط زیست شهری، به عنوان یک حوزه پیچیده و چندوجهی، نیازمند درک عمیق از تعاملات میان بازیگران مختلف، ساختارهای نهادی و فرایندهای تصمیمگیری است. حکمروایی محیط زیست شهری یک ضرورت عملی و استراتژیک برای دستیابی به توسعه پایدار و تضمین سلامت و رفاه شهروندان است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری حکمروایی محیط زیست شهری با رویکرد آیندهپژوهی (دیدهبانی گذشته و حال برای شناخت آینده) و سناریونویسی در کلانشهر تبریز انجام شده است. این پژوهش از نظر ماهیت، بر اساس روش علم آیندهپژوهی، تحلیلی و اکتشافی و بر اساس هدف کاربردی است. گردآوری دادهها در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش عملی نیز بهصورت پیمایشی، مبتنی بر تکنیک دلفی بوده است. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار میکمک و سناریوویزارد انجام شده است. خروجی نرمافزار میکمک ناپایداری سیستم را نشان میدهد. متغیرها و عوامل مؤثر بر حکمروایی محیط زیست در کلانشهر تبریز در 7 مولفه و 47 متغیر دستهبندی شدند. با استفاده از نرمافزار میکمک 15 عامل کلیدی شناسایی شده و با 49 وضعیت مختلف وارد نرمافزار سناریوویزارد گردید. تحلیلهای سناریوویزارد از بین 10004 سناریو، 7 سناریو با سازگاری بالا و باورکردنی ارائه کرد. در حدود 57 وضعیتهای پیشرو برای آینده حکمروایی محیط زیست شهری کلانشهر تبریز دارای وضعیت مطلوب میباشد. بهروزرسانی و وضع قوانین و آییننامههای محیط زیستی در شهر تبریز، تشکیل شورای عالی محیط زیست شهری، مدیریت و برنامهریزی یکپارچه شهری، برنامهریزی برای مقابله با بحرانهای محیط زیستی، اعمال سیاستگذاریهای محیط زیستی در برنامهریزی شهری و... برخی از مهمترین عوامل کلیدی موثر در آینده وضعیت حکمروایی محیط زیست شهری کلانشهر تبریز میباشند.