نمود مؤلف در اسطوره ‏پردازی صائب تبریزی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

doi
10.22067/jhistory.2024.88216.1308
چکیده

صائب تبریزی، شاعر بزرگ مکتب اصفهان، در خلق اشعار خویش توجهی ویژه به اسطوره‏ها داشته و از بسیاری از شخصیت‏های اساطیری برای بیان مفاهیم و مضامین خود بهره برده است. او در کنار شیوۀ معمول و مرسوم اسطوره‏پردازی، رویکردی متفاوت را نیز در تلمیح‏آوری در آثار خود به نمایش می‏گذارد. وی از زاویه‏ای نامتعارف به اساطیر نگریسته و طرزی دیگر را در پرداختن به آن­ها برگرفته است. بخش عمدۀ این نوع نگاه را می‏توان برخاسته از درک و دریافت متفاوت شاعر نسبت به جایگاه خویش و واقعیت پیرامون دانست. نوشتار حاضر، با اتخاذ نظریه‏پردازی داده‏بنیاد به­عنوان روش تحقیق، انحاء بروز این دریافت متفاوت را در اسطوره‏پردازی صائب می‏کاود و چگونگی خودارجاعی و بازنمایی شاعر به­عنوان آفرینندۀ اثر را در این شیوۀ پرداختن به اسطوره‏ها به بررسی می‏نشیند. این پژوهش، تلمیحات صائب را نمایندۀ خودآگاهی شاعر دانسته و اسطوره‏پردازی او را نمودی از نگاه فردی و ویژۀ وی یافته است، نگاهی متأمل و آمیخته با واقع‏گرایی و انسان‏مداری که افسانۀ محض را نپسندیده و نپذیرفته، و سعی در تغییر آن دارد.