بررسی خواص ضدمیکروبی و مقاومت به آنتیبیوتیک در جامعه میکروبی یک پنیر سنتی
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22069/ejfpp.2022.19620.1685چکیده
سابقه و هدف: حضور ژنهای مقاوم به آنتیبیوتیک در پنیرهای محلی، به دلیل خطر مهاجرت ژنها، افزایش مقاومت به آنتی-بیوتیکها در مصرف کنندگان و درنتیجه بیاثر شدن داروهای مربوطه در طی دوره درمانی مطلوب نیست. اخیرا، مطالعات نشان داده است که تقاضای پنیرهای محلی حاصل از شیر خام افزایش یافته است. اما این نگرانی وجود دارد که با مصرف این پنیرها احتمال انتقال ژنهای مقاوم به آنتیبیوتیک از طریق باکتریها بخصوص گونههای انتروکوکوسی به مصرف کنندگان افزایش یابد. البته محصولات تخمیری سنتی ممکن است حاوی فلور میکروبی ذاتی با ویژگیهای مفید منحصر به فرد شامل تولید متابولیتهای ضدمیکروبی و مقاومت به فاژها باشند که برای صنایع لبنی بسیار مهم است. قابلیت تولید باکتریوسین توسط فلور میکروبی مسئول تخمیر پنیرهای حاصل از شیرخام بسیار مهم است زیرا از رشد باکتریهای بیماریزا جلوگیری میکند. از اینرو، اهدف این مطالعه بررسی حضور فلور میکروبی مقاوم به آنتیبیوتیک در پنیرهای محلی حاصل از شیر خام و همچنین بررسی خواص مفیدی از جمله حضور متابولیتهای ضدمیکروبی در آن بود.مواد و روش ها: پنیر سنتی حاصل از شیر خام براساس یک دستورالعمل سنتی تهیه گردید. برای جداسازی انتروکوکوسها، از محیطKAA آگار و سپس گرمخانهگذاری به مدت 48 ساعت در دمای °C 37 استفاده شد. رقیقسازی پنیر در رینگر تا رقت 8-10 استریل انجام شد. جهت جداسازی انتروکوکوسها، 100 میکرولیتر از نمونه رقیق شده روی KAA آگار کشت گردید و سپس به مدت 48 ساعت تحت شرایط بی هوازی در °C 37 گرمخانهگذاری شد. جدایههای کاتالاز منفی و گرم مثبت توسط تستهای فیزیولوژی (رشد در نمک با غلظتهای 6.5% و 18% ، pHهای 9.6 و 4.4، دماهای °C10 و °C45 و تولید گاز) به صورت فنوتیپی در سطح جنس شناسایی شدند. بعد از تشخیص فنوتیپی جدایهها در سطح جنس، شناسایی انتروکوکوسها براساس روش مولکولی وابسته به کشت توسط PCR و سپس توالییابی انجام شد.DNA استخراج شده از پنیر توسط تکنیک NGS تکثیر و توالییابی گردید. دادههای متاژنوم برای ژنوم مقاوم به فاژها و آنتیبیوتیکها، قابلیت تولید باکتریوسین و ترکیبات آنتیاکسیدانی آنالیز شدند. به-علاوه، مقاومت جدایهها به آنتیبیوتیک و خواص ضد میکروبی عصاره حاصل از پنیر بررسی شدند. یافته ها: در کل20 باکتری از پنیر جدا شد و براساس تشخیص مولکولی شامل 60% انتروکوکوس مالودوراتوس، 5% انتروکوکوس فکالیس، 5% انتروکوکوس دورانس و 30% سایر گونههای انتروکوکوسی بودند. همچنین، آنالیز متاژنومیکس جامعه میکروبی پنیر نشان داد که جامعه انتروکوکوسی پنیر شامل 72% انتروکوکوس مالودوراتوس، 6% انتروکوکوس فکالیس، 13% انتروکوکوس ایتالیکوس و 10% سایر گونههای انتروکوکوسی است و میکروبیوم آن مقاوم به آنتیبیوتیکها و باکتریوفاژها بوده و دارای پتانسیل تولید ترکیبات آنتی-اکسیدانی و ضدمیکروبی نظیر پلانتاریسین است. به علاوه، تستهای آزمایشگاهی نیز مقاومت آنتیبیوتیکی و خواص ضدمیکروبی جدایهها را تایید کرد.نتیجه گیری کلی: این مطالعه نشان داد که برخی پنیرهای محلی میتوانند عامل انتقال ژنهای مقاوم به آنتیبیوتیک به انسان باشند و بایستی مصرف این نوع پنیرها محدود گردد.