خبر رسانی از آینده در شاهنامه بر پایۀ فال و تفأل

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان

doi
چکیده

آنچه در محور این مقاله قرار دارد بررسی یکی از کردارهای فراطبیعی در شاهنامه‌ی فردوسی است. اینجانب، تا به حال مقاله‌هایی مبتنی بر خبر رسانی از آینده با عناوین مختلف بر اساس پیشگویی‌ها و عنصر تقدیر در شاهنامه نگاشته‌ام و از این میان تعدادی از آنها را در همایش‌های انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ارائه و مطرح شده است. در دهمین همایش انجمن ترویج زبان و ادب فارسی در دانشگاه محقق اردبیلی، پیشگویی‌ها و خبررسانی‌های موبدان و در یازدهمین گردهمایی انجمن در دانشگاه گیلان، پیشگویی‌ها و خبررسانی‌های اخترشماران مطرح شد. در این مقاله، این موضوع، بر پایه‌ی فال و تفأل، توضیح و تأیید می‌شود. باید گفت شاهنامۀ فردوسی به عنوان یک اثر حماسی از دو جهان واقعیت و فراواقعیت نقش پذیرفته است؛ جهان واقعیت، جهان تدبیر است و جهان فرا واقعیت، جهان تقدیر. آنچه که حاکمیت خود را در تمامی داستان‌های شاهنامه حفظ و تثبیت نموده همین جهان تقدیر می‌باشد که فراواقعیتی به نام پیشگویی از این زاده شده است. در شاهنامه مجموعه‌ای دست بر دست هم نهاده‌اند تا حادثۀ داستان‌های حماسی و بعضاً اساطیری را از پیش رقم زده و از آینده خبر دهند: اخترشناسان، موبدان، شاهان و شاهزادگان، سروش، سیمرغ، هوم عابد، راهبان و حتی مردگان، صداهای غیبی و سایر خارق العاده‌ها مثل درخت گویا، جام گیتی‌نما و روندهایی مثل فال و رؤیا از این حیث قابل بررسی‌اند. به هر حال در این مقاله به‌طور گذرا به خبر رسانی و پیشگویی و خبر رسانی در سایر حماسه‌های جهان، فال و تفأل، فال در شاهنامه، فال‌های شاهنامه و همۀ مصداق‌های مربوط به آن پرداخته می‌شود.