مالیه و وضع مالی ایران در دوره صدارت میرزا حسینخان سپهسالار(1290-1288ق / 1871-1873 م)
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران
doi
10.22067/jhistory.2023.83918.1246چکیده
میرزا حسینخان سپهسالار در حالی به منصب صدارت رسید که اوضاع اقتصادی و مالی کشور، بحرانی و دولت در آستانه ورشکستگی قرار داشت. او برای بهبودی اوضاع اقتصادی و ساماندهی امور مالی کشور اصلاحاتی به عمل آورد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به سنجش توفیق یا عدم توفیق برنامهها و اصلاحات مالی سپهسالار به کمک اسناد مالی و تأثیر آنها بر جمع و خرج کشور خواهد پرداخت. یافتههای پژوهش نشان میدهد میرزا حسینخان با تقویت قدرت مرکزی، وضع قوانین و تشدید کنترل و نظارت بر حکام و کارگزاران دیوانی، امور اداری و مالی را به سامان آورد. همچنین اصلاحات و سیاست مالیِ انقباضی وی برای تأمین منابع مالی لازم جهت توسعۀ زیر بنایی و اجرای طرحهای بزرگ اقتصادی، با موفقیت همراه شد. بنابر اسناد مالی، دولت در پایان سال دوم صدارت میرزا حسینخان – 1289-1290 ق- ضمن وصول مطالبات، پرداخت بدهی و بروات معوق خزانه و ایجاد توازن بین جمع و خرج، درآمد مازاد قابلتوجهای داشت که مبالغی از آن در خزانه پس انداز شد.