تأثیر جنگ بر ویرانی روستاها از دوره فترت افغان تا پایان حکومت زندیه
نویسندگان
1
2
3
doi
10.22034/hsow.2026.2062554.1620چکیده
تحولات سیاسی و نظامی ایران در قرن 12ق پیامدهای گستردهای بر ساختار اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی روستاهای ایران برجای گذاشت. پژوهش حاضر بر آن است تا با تحلیل ابعاد مختلف تأثیر جنگ بر حوزه روستا، نشان دهد که چگونه یک طرح نظامی میتواند به عاملی فراگیر در تخریب ساختارهای اجتماعی، معیشتی و انسانی در جوامع روستایی بدل شود؟ این پژوهش زمینهای برای فهم بهتر پویاییهای جمعیتی و اقتصادی ایران در دورههای بحرانی فراهم میآورد و نقش جنگ را در فروپاشی ساختارهای پایدار سنتی روستاها برجسته میسازد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و با تکیه بر منابع تاریخی به بررسی پیامد جنگهای داخلی و خارجی بر جوامع روستایی ایران در قرن 12ق میپردازد. یافتهها نشان میدهد که جنگ با پیامدهایی چون ویرانی زیرساختهای حیاتی مانند قناتها، زمینهای کشاورزی و شبکه آبیاری، فشارهای مالیاتی، سربازگیری اجباری، غارت و کوچاندن اجباری مردم، ساختار معیشتی و پایداری اقتصادی روستاها را مختل ساخت. از مهمترین تبعات جنگها در این دوره میتوان به کاهش شدید جمعیت روستایی، قحطی، بیماری و مهاجرتهای اجباری اشاره کرد. علاوه بر این، بیثباتی سیاسی و امنیتی، راه را برای گسترش راهزنی، اخاذی و سلطهطلبی قدرتهای محلی هموار کرد که این خود به تعمیق بحران اجتماعی و اقتصادی در روستاها انجامید.
