فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده جغرافیا به ‌ عنوان بستر تحولات و تاریخ به ‌ عنوان زمان آن از دیرباز با هم تعامل دو ‌ سویه داشته و به ‌ عنوان مکملی در سیر تحولات تاریخی مطرح بوده ‌ اند. اگر جنگ را به‌عنوان یک عامل تعیین‌کننده در سیر تحولات بشری بدانیم، عامل جغرافیا بدان جهت که سهمی بسزا در سرنوشت جنگ‌ها داشته­اند، شایسته توجه است. در همین راستا از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار جغرافیایی در نبردها، تغییرات جوی بوده است. تحولات جوی بر روی زمانِ وقوع، نوع سازماندهی قوا، فرآیند و از همه مهم‌تر بر نتیجه برخی از نبردها اثر می ‌ نهاد؛ بنابراین هرگونه پژوهشی بدون توجه به نقش جغرافیا در پیروزی­ها و شکست­ها ناکافی و نارسا خواهد بود. لذا پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش بنیادین است که حوادث جوی چه تأثیری بر تحولات نظامی ایران عصر غزنوی-سلجوقی داشته است؟ یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که تأثیر حوادث جوی بر تحولات نظامی ایران و سرنوشت جنگ‌های عصر غزنوی و سلجوقی نقشی تعیین ‌ کننده داشته که از مهم‌ترین آنها می ‌ توان به مواردی چون: تأثیر آب ‌ وهوا بر کارکرد تسلیحات و قوای جنگی، نقش برف و سرما در تلفات نیروها و تغییر در سیاست جنگی، تأثیر گرمای هوا و تشنگی در تحلیل قوای سپاهیان، تأثیرات نظامی باران و سیل در زمین­گیر شدن لشگریان و کارکرد پدیده‌های جوی در بازتولید خرافات و...اشاره کرد.