مطالعۀ علل گرایش ایرانیان به فرهنگ حجاب فراتحلیل در بازۀ زمانی 1399-1391

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی فرهنگی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز،تهران ایران.

2 دکترای تخصصی جامعه شناسی مسائل اجتماعی، استادیار گروه تاریخ و جامعه‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل

3 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی و معارف اسلامی دانشگاه امام صادق (ع)،تهران ایران.

doi
10.22034/ksiu.2022.1104
چکیده

هدف: هدف اصلی از انجام این تحقیق، مطالعۀ علل گرایش ایرانیان به فرهنگ حجاب به روش فراتحلیل بود. روش: روش پژوهش از نوع کملی فراتحلیل(cma2) و ابزار آن، پرسشنامۀ معکوس(نتایج تحقیقات گذشته و غیر مزاحم) بود. حجم جامعۀ پژوهش، 28 مورد بود که به روش تعمدی- غیر احتمالی، 23 سند(به دلیل پیمایشی بودن) در بازۀ زمانی 1391-1399 انتخاب شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشتر تحقیقات(26 درصد) در بازۀ زمانی سال 1391 انجام شده‌اند. بیشترین مطالعه(13 درصد) در شهر همدان انجام شده است. دانشجویان دختر، بالاترین(30.4) و کاربران و جوانان کمترین درصد(4.3) را در جامعۀ پژوهش تشکیل می‌دهند. 60.8 درصد تحقیقات به روش تصادفی انجام شده‌اند. بیشتر تحقیقات(47.8 درصد) به مناطق در حال توسعه اختصاص دارند. بالاترین حجم نمونه(60.8 درصد) بین 200 تا 500 نفر است. 56 درصد از ایرانیان، گرایش بالاتری به رعایت حجاب، 32 درصد متوسط و 22 درصد گرایش کمتری نسبت به این مسئله دارند. در نهایت، اندازۀ اثر r نشان می‌دهد که عوامل اجتماعی(0.157)، فرهنگی(0.200)، روانی(0.140) و اقتصادی(0.380)، در تبیین گرایش به حجاب مؤثر بوده و در کل، 24 درصد از تغییرات فرهنگ حجاب را تبیین کرده‌اند. نتیجه‌گیری: حجاب به مثابه یک الگوی فرهنگی در ایران، با وجود نوسازی اجتماعی در بازۀ زمانی 1399-1391، مقبول شهروندان بوده است و در این تمایل و پذیرش، 1. عوامل فرهنگی(باورهای دینی، میزان باور به الزام حجاب، سرمایۀ فرهنگی، ارزشی شدن حجاب، آموزش اجتماعی، سطح تحصیلات، فرهنگ ازدواج آسان، الگوی پوشش خانوادگی، سبک فراغتی، سبک زندگی)، 2. عوامل روانی(عزّت نفس اجتماعی، میزان آگاهی از حجاب، سلامت معنوی، تصور از بدن)، 3. عوامل اقتصادی(رفتار متظاهرانه، کسب پایگاه اجتماعی- اقتصادی و طبقۀ اجتماعی) و 4. عوامل اجتماعی(جامعه‌پذیری حجاب، تأیید اجتماعی، الگوپذیری از دوستان، رسانه‌های خارجی، استفاده از اینترنت، اعتماد رسانه‌ای، اعتماد اجتماعی، استفاده از ماهواره)، تأثیرگذار بوده‌اند.