بازآفرینی پایدار بافت های ناکارآمد شهری با تأکید بر راهبرد محرک توسعه (مورد پژوهی: محله پنبه ریسه شهر قزوین)
نویسندگان
1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
doi
چکیده
مقدمه: بازآفرینی پایدار شهری از جمله راهکارهایی است که در سالهای اخیر به واسطهی رویکردهای مختلفی که در راستای کاهش و رفع معضلات ناشی از بافتهای ناکارآمد شهری ارائه نموده، از سوی جغرافیدانان، برنامهریزان و طراحان شهری بسیار مورد توجه و اهمیت قرار گرفته است که محرک توسعه به جهت مزایایی که در رابطه با رشد درونی شهرها به همراه دارد، به عنوان یکی از راهبردهای مهم و مؤثر آن، شناخته شده است. هدف: تبیین چارچوبی برای بکارگیری راهبرد محرک توسعه در بازآفرینی پایدار نواحی ناکارآمد شهری و بکارگیری راهبرد محرک توسعه در بازآفرینی محله پنبهریسه است. روششناسی: پژوهش حاضر بر مبنای هدف از نوع کاربردی-توسعهای و از نظر رویکرد روششناختی، کیفی-کمی است که در دو بخش مطالعات نظری و عملی با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و تجزیه و تحلیل از طریق ماتریس تحلیلی SWOT و ماتریس کمی QSPM صورت گرفته است. قلمرو جغرافیایی: محله پنبهریسه یکی از کهنترین محلات شهر قزوین است که در منطقه یک و در محدودهی جنوب مرکزی این شهر قرار گرفته است. یافتهها: با بررسی مطالعات پیشین، چارچوب نظری پژوهش در چهار حوزه کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی تبیین شده و با استناد به آن، سایر مراحل تحقیق از جمله شناخت، تجزیه، تحلیل و ارائه راهبردها انجام گرفته است که در بخش شناخت، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید محلهی پنبهریسه در قالب ماتریس سوات مورد واکاوی قرار گرفته و به کمک آن، استراتژیهای محرک بیان گردیده است و در نهایت با استفاده از ماتریس برنامهریزی کمی، راهبردها در راستای بازآفرینی پایدار بافت، الویتبندی و ارائه شدهاند. نتیجهگیری: نتایج به دست آمده از یافتهها گویای آن است که ناکارآمدی یک بافت به عوامل گوناگونی وابسته است که در صورت شناسایی درست و به موقع آنها، میتوان محدوده را از خطر افول و مرگ تدریجی در امان نگه داشت. یکی از راهکارهای نجات اینگونه بافتها، بازآفرینی با راهبرد محرک توسعه است که به کمک پروژههای محرک کوچک و بزرگ مقیاس، با بازگرداندن پویایی، جنب و جوش، نشاط و سرزندگی دوباره به بافتهای ناکارآمد، بر بازآفرینی پایدار آنها تأثیر میگذارد. راهبردهای محرک توسعه و پروژههای مستخرج از آنها، در صورت اجرای صحیح، میتوانند رونق و پویایی را به بافت تزریق نموده و نقش به سزایی در بازآفرینی پایدار بافتهای ناکارآمد از جمله محلهی پنبهریسه شهر قزوین، ایفا کنند.
