فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با آغاز دورۀ موسوم به امیرنشین‌های ترکمن در آناتولی، معماری اسلامی این منطقه نیز دورۀ متفاوتی را تجربه کرد. می‌توان از تحولات معماری این دوره به­ مثابه دورۀ گذار یاد کرد. به‌رغم اینکه سبک معماری به‌جای­مانده از عهد سلاجقۀ روم، به شکلی رایج در بنای آثار و ابنیه استفاده می‌شد، اما به‌تدریج تغییراتی ملموس در معماری برخی امیرنشین‌های ترکمن پدیدار شد. نکتۀ قابل توجه در این تغییرات در امیرنشین‌های آناتولی مرکزی ازجمله قره‌مانیان، چندان چشمگیر نبود، اما در امیرنشین‌های غرب آن مانند آیدین­ و منتشا نوآوری‌های ملموسی در معماری به ‌وقوع پیوست. ازاین‌رو، پژوهش حاضر بر آن است تا با بررسی  معماری اسلامی این دوره از تاریخ آناتولی اسلامی و ترسیم ویژگی­های آن، تحولات صورت گرفته را تبیین نماید. یافته­های مقاله نشان می‌دهد که، اگرچه سبک‌ معماری مسجد و مدرسه در شهرهایی مانند قونیه، مغنیسیا (مانیسا)، ارمناک و تیره، مبتنی بر سبک معماری دورۀ سلجوقیان بود، اما در امیرنشین­های ترکمن غرب آناتولی، با وجود استمرار ویژگی‌های کلی سبک دوره پیشین، معماران این دوره تغییراتی مانند افزایش مساحت زیر گنبد در بناها و مساجد را به ‌انجام رسانده‌اند. بر این اساس، می‌توان از معماری دورۀ ملوک‌الطوایفی امیرنشین‌های ترکمن به­واسطۀ ویژگی‌ استمرار و تحول در معماری این منطقه، به­عنوان حلقۀ وصل معماری دو دورۀ مهمِ تاریخی سلجوقیان و عثمانیان در آناتولی یاد کرد.